_______________

ရှေ့မှာတင်ပြခဲ့ဖူးတဲ့ ဆောင်းပါးမှာ ဘာသာစကားက စိတ်ကူးထင်ရာ သတ်မှတ်ချက်တွေ (အတ္တနောမတိတွေ) ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုခဲ့ပေမဲ့ အဲဒီစိတ်ကူးထင်ရာသတ်မှတ်မှုတွေဟာ ကြုံရာကျပန်းလုပ်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စဉ်းစားကြည့်ရင် မြန်မာဘာသာစကား အသုံးပြုသူတစ်ဦးအနေနဲ့ – 

“ငါ မြင်ဖူးတယ် ကြီးမားပြီး လှပတဲ့ သစ်ပင်တစ်ပင်ကို“

ဒီလို ပြောဖူးမယ် ဆိုပေမဲ့ –

“တယ် ဖူး သစ် ကို ငါ တဲ့ တစ်ပင် ပြီး မြင် လှပ ကြီးမား ပင်“

ဒီလို ပြောမိလိမ့်မယ်လို့ သင် အိပ်မက်တောင် မက်ဖူးမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ ဖြစ်တန်စွမ်းတွေ ဖန်တီးနိုင်တဲ့ ဥပဒေသတွေအရ ဘာသာစကားတွေက အသံတွေကို စုစည်းတွဲစပ်ပြီး စကားလုံးတွေကို စီကြ၊ စဉ်ကြပါတယ်။ လူသားသုံးဘာသာစကားရဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ဒီဝိသေသလက္ခဏာကို “စကားသံနှစ်ဆင့်ပုံဖော်ခြင်း” လို့ ခေါ်ပါတယ်။ “စကားသံ နှစ်ဆင့်ထုတ်မှု” လို့လဲ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ အနက်မဲ့ အစိတ်အပိုင်း အရေအတွက်အနည်းငယ်ကို အနက်ရှိ စကားသံများစွာအဖြစ် ပေါင်းစပ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။

စကားသံနှစ်ဆင့်ပုံဖော်ခြင်း ဘယ်လိုလုပ်ဆောင်သလဲဆိုတာ ဆန်းစစ်ကြည့်ရရင် ဥပမာအနေနဲ့ “ခွေး” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြည့်ပါ။ ဗျည်းသံ /ခ/ နဲ့ သရသံ /အွေး/ တစ်ခုချင်းစီဆိုရင် အဓိပ္ပာယ်မရှိပေမဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်ရင်တော့ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံး ဖြစ်လာပါတယ်။ အနက်မဲ့သံရင်းတစ်ခုနေရာမှာ အခြားတစ်ခု (ဥပမာ – သ ၊ ဆ ၊ အော ၊ အို ) ကို အစားထိုးကြည့်ရင်လဲ နောက်ထပ် အနက်ရှိ စကားလုံးတွေ ရနိုင်ပါတယ် (ဥပမာ – သွေး၊ ဆွေး၊ ခေါ၊ ခို) ။

ကျွန်တော်တို့ ယေဘုယျ နားလည်နိုင်တဲ့၊ ဒါမှမဟုတ် နားမလည်နိုင်တဲ့ ဝေါဟာရတွေကို ဒီနည်းနဲ့ပဲ ထွင်နိုင်ပါတယ်။ သင့်အဖွား နားမလည်နိုင်ပေမဲ့ သင်တို့အားလုံး သတိပြုကောင်း ပြုမိကြမဲ့ ယခုအချိန်ထိ စကားလုံးတစ်လုံး မဖြစ်သေးတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကတော့ [d] ဒါမှမဟုတ် [f] နေရာမှာ [b] + [l] ကို အစားထိုးထားတဲ့ blog ဆိုတဲ့ စကားလုံးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ (*** ၂၀၀၆ လေ့လာချက်အရသာ၊ နှောင်းတွေ့လေ့လာချက်များအရ dictionary များမှာ တရားဝင်ထည့်သွင်းဖော်ပြထား။)

စကားသံနှစ်ဆင့်ပုံဖော်ခြင်းနဲ့ ချိတ်ဆက်နေတာကတော့ ဘာသာစကားရဲ့ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ အဓိကထားမှာက ဥပမာအနေနဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရဲ့ အသေးဆုံးယူနစ်ဖြစ်တဲ့ ရှိပြီးသား ရုပ်ရင်းတွေကို ထပ်မံတွဲစပ်ခြင်းဖြင့် အနက်အဓိပ္ပာယ်အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ “လှ” နဲ့ “အ” ကို တွဲစပ်လိုက်ရင် “အလှ” ဖြစ်လာတယ်။ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းက အများအားဖြင့် ဝါကျဖွဲ့ပုံတွေပါ။ စကားလုံးတွေ ပေါင်းစပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် “သူ(မ)က လှတယ်” ဆိုတဲ့ ဝါကျမျိုး ဖွဲ့နိုင်ပါတယ်။ “သူ(မ)” နေရာမှာ “သူ” ၊ “ကျွန်မ” ၊ “သင်” တို့ကို အစားထိုးလိုက်ရင် “သူ လှတယ်” ၊ “ကျွန်မ လှတယ်” ၊ “သင် လှတယ်” ဆိုတဲ့ ပုံစံတူဝါကျတွေ ရလာနိုင်ပါတယ် (သူမ၊ သူ၊ ကျွန်မ၊ သင် တို့ဟာ ဒီဝါကျတွေမှာ ပြုလုပ်သူ၊ သို့မဟုတ် ကတ္တားတွေ ဖြစ်ပါတယ်) ။

သိသာထင်ရှားစွာပဲ ကျွန်တော်တို့ ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဝါကျစဉ်အမျိုးမျိုးမှာ ကန့်သတ်ချက်တွေ ရှိနေပြီး ဒါတွေကပဲ ဘာသာစကားရဲ့ သဒ္ဒါကို ဖြစ်ပေါ်စေတာပါ။ ဒီစည်းမျဉ်းတွေကို အသုံးချ ပြီး လူသားတွေဟာ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ တွဲစပ်မှုတွေကို ဖန်တီးထုတ်ဖော်နေကြတယ်။ ဒါကြောင့် ဘာသာစကားခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုရဲ့ အဆင့်တိုင်းမှာ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ ဖြစ်တန်စွမ်းတွေကို ထုတ်ပေးနိုင်တဲ့ ကန့်သတ်စည်းမျဉ်းတွေနဲ့အတူ တွဲစပ်နိုင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေ အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ ရှိတယ် ဆိုတာ တွေ့ရပါတယ်။

“အဲဒီစာအုပ်အကြောင်း ဘယ်တုန်းကမှ မပြောဖူးဘူး၊ မကြားဖူးဘူး၊ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ ငါ အသုံးပြုနေတဲ့ ဘာသာစကားကိုပဲ အသုံးပြုသူတစ်ဦး ရေးထားတဲ့ ဝတ္ထုတစ်အုပ်ကို ငါတော့ ဖတ်နိုင် နားလည်နိုင်သားပဲ” လို့ ထောက်ပြနိုင်တာပေါ့။ ဒါက ရေရာတဲ့ လှုံ့ဆော်မှုကို တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းရှိပြီး သေချာတဲ့ ဆက်သွယ်ရေးပုံစံတစ်ခုအနေနဲ့ အသုံးပြုကောင်းပြုနိုင်တဲ့ လူသားတွေနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေကြားက မတူညီတဲ့ နည်းတစ်ခု ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ လူသားတွေက ကြိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာကို ကြိုက်သလို ပြောနိုင်စွမ်းကြတယ်။ ဒီနေရာမှာ မှားပြောမိတာ၊ ဖြစ်ပြီးသား အကြောင်းတစ်ချို့ကို ပြောတာ၊ တစ်ခုခုထွင်ပြောတာနဲ့ လိမ်ညာပြောတာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

အဆုံးမဲ့ တွဲစပ်မှုတွေအကြောင်း တင်ပြရာမှာ စကားလုံး ဒါမှမဟုတ် စကားစု ဖွဲ့နိုင်စွမ်းနဲ့ ပုံစံတူ ထပ်တလဲလဲ အသုံးပြုခြင်းအကြောင်း ချန်လှပ်ထားခဲ့လို့ မရပြန်ပါဘူး။ ဒီပညာရပ်သုံးဝေါဟာရတွေက စကားလုံးရှည်လျားမှု၊ ဒါမှမဟုတ် စကားလုံးအရေအတွက်၊ ဒါမှမဟုတ် ဝါကျအရှည်၊ ဒါမှမဟုတ်  ဝါကျအရေအတွက်တို့အတွက် သီအိုရီအရကန့်သတ်ချက် မရှိဘူး ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။ ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအားလုံးကို (ယူနစ်တစ်ခုအဖြစ် ထမ်းဆောင်တဲ့ စကားလုံးအုပ်စုတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် စကားလုံးတွေ) စကားလုံးတွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားပါတယ်။ ရိုးရှင်းတဲ့ ယူနစ်တွေရဲ့နေရာမှာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ယူနစ်တွေလဲ ဝင်လာနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ –

၁။ သူ အခန်းထဲ ဝင်လာတယ်။ (သူ = ကတ္တား)

လူကြီး အခန်းထဲ ဝင်လာတယ်။ (လူကြီး = ကတ္တား)

၂။ မြန်မာဝတ်စုံပြည့်နဲ့လူကြီး ခမ်းနားထည်ဝါလှတဲ့ အိမ်ကြီးရဲ့ လူမရှိတဲ့ဧည့်ခန်းထဲ ဝင်လာတယ်။ (မြန်မာဝတ်စုံအပြည့်နဲ့လူကြီး = ကတ္တား)

ထပ်ဆက်ပြီး ရေးချင်သေးရင် လူကြီးရဲ့ ပုံပန်းသွင်ပြင်၊ သို့မဟုတ် အိမ်နဲ့ အခန်းရဲ့ ပုံစံခင်းကျင်းမှု အသွင်အပြင်ကို သရုပ်ဖော်ရေးနိုင်ပါတယ်။

အဆုံးမသတ်နိုင်တဲ့ ဝါကျတွေကို ဖန်တီးသွားနိုင်တဲ့ နောက်နည်းလမ်းတစ်ခုကတော့ ပုံစံတူ ထပ်တလဲလဲ အသုံးပြုခြင်းပါပဲ။ ဘာသာစကားရဲ့ ဒီအရည်အသွေးက ဖြစ်စဉ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

၁။ ဘာသာဗေဒအကြောင်း မင်းသိတယ်။

၂။ ဘာသာဗေဒအကြောင်း မင်းသိတာကို ငါသိတယ်။

၃။ ဘာသာဗေဒအကြောင်း မင်းသိတယ်လို့ ငါသိတာကို သူ သိနေတယ်။

၄။ ဘာသာဗေဒအကြောင်း မင်းသိတယ်လို့ ငါသိတာကို သူ သိနေတယ် ဆိုတာကို ငါတို့ အားလုံး သိနေတယ်။

ဒါမှမဟုတ် အခြား မတူပိုကွဲပြားတဲ့နည်းနဲ့ ရေးနိုင်ပါတယ်။

၅။ ဘာသာဗေဒအကြောင်း မင်းသိတယ်လို့ ငါ ထင်နေကြောင်း သူမျှော်လင့်နေတယ်ဆိုတာ ငါတို့အားလုံး သတိပြုမိတယ်။

ဒီလောက်ဆိုရင် ဘာသာစကားတစ်မျိုးမျိုးကို အသုံးပြုနေသူတွေက သူတို့ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိသမျှ သဘောတူလက်ခံသတ်မှတ်ထားတဲ့ ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားစနစ်ဥပဒေသတွေနဲ့အညီ အဆုံးမဲ့ တွဲစပ်ပေါင်းစပ်နိုင်ကြောင်း တီးမိခေါက်မိကြလောက်ပါပြီ။  ။

ကိုယ့်အနားမှာ “ဝုတ် ဝုတ်” လို့ ဟောင်နေတဲ့ သတ္တဝါတစ်ကောင် ရှိနေမယ်၊ ဒီသတ္တဝါကို သင်က “ခွေး” လို့ ခေါ်လေ့ရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်အနားကို လူတစ်ယောက် ရောက်လာပြီး ဒီသတ္တဝါကို “ကြောင်” လို့ ပြောလိုက်တဲ့အခါ သင် ဘယ်လို ထင်မိမလဲ။ ဒီလူက ပုံမှန်ရော ဟုတ်ရဲ့လား၊ ထူးဆန်းနေပါလား၊ ငါတို့အားလုံးနီးပါး ခေါ်နေကြတဲ့ “ခွေး” ကို သူက ဘာကြောင့် “ကြောင်” လို့ ခေါ်နေတာလဲ၊ တစ်ခုခုတော့ တစ်ခုခုပဲ . . . စသဖြင့် တွေးကောင်းတွေးနေမိနိုင်ပါတယ်။ အများသဘောတူ လက်ခံထားတဲ့ ဝေါဟာရသတ်မှတ်ချက်ကို အခြားလူတစ်ယောက်က သွေဖည်ပြောလိုက်တဲ့အခါ ဒါဟာ လွဲမှားမှုတစ်ခု ဟုတ်ပါသလား . . . ။

ဒုတိယတစ်ချက်အနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုတည်းမှာတင် “ပလာတာ” နဲ့ “ထပ်တရာ” က ခုထိ သတ်မှတ်ချက် သေချာချလိုက်ဖို့ မလွယ်သေးတဲ့ ဝေါဟာရတစ်ခုလို့ အများက မြင်ကြတယ်။ အကြေဒေသက အညာဒေသမှာ ခေါ်တဲ့ “ထပ်တရာ” ကို “ထပ်တရာ” ၊ “ပလာတာ” ကိုလဲ “ထပ်တရာ” လို့ တစ်မျိုးတည်း သတ်မှတ်ခေါ်နေကြချိန်မှာ အညာဒေသမှာ “ပလာတာ” နဲ့ “ထပ်တရာ” တစ်မျိုးစီ သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုကြသလို မုန့်ပုံစံကအစ ကွဲပြားနေတာကို တွေ့နေရတယ်။ ဒီအခါမှာ အကြေအရပ်သူအရပ်သားတွေ အညာအရပ်ကို လာကြတဲ့အခါ “ပလာတာ” နဲ့ “ထပ်တရာ” က ပြဿနာ စလာရတော့တာပါပဲ။ ဒါကို ဒေသိယစကားကွာခြားမှုလို့ ပြောနိုင်သလို အခြားသော အကြောင်းအရင်းတစ်ရပ်ကြောင့်လဲ ခုလို ခေါ်ဆိုပုံ ကွာခြားနေကြောင်း ချင့်ဆနိုင်ပါတယ်။

ဒီအကြောင်းအရာနှစ်ရပ်အတွက် အဖြေတစ်ခု ပေးနိုင်မဲ့ သဘောတရားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒါကတော့ “ဘာသာစကား ဆိုတာ အတ္တနောမတိတွေပဲ (ဘာသာစကား ဆိုတာ စိတ်ကူးထင်ရာ သတ်မှတ်ချက်တွေပဲ)” ဆိုတဲ့ ဘာသာစကားရဲ့ ဝိသေသလက္ခဏာရပ်တစ်ခုပါ။ လူသားသုံးဘာသာစကားမှာ ရှိတဲ့ စကားလုံးတွေဟာ ဥပမာအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထဲက အရာဝတ္ထု တစ်ခုခု ဒါမှမဟုတ် အဖြစ်အပျက်တွေကို ကိုယ်စားပြုလိုတဲ့ အရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ စကားလုံးတွေ ဆိုတာ ဒေသတစ်ခု၊ နေရာတစ်နေရာမှာ နေထိုင်သူ၊ အသုံးပြုသူတို့ ဘုံသဘောတူ သတ်မှတ်လက်ခံထားတဲ့ စိတ်ကူးထင်ရာ သတ်မှတ်ချက်တွေပါ။ တစ်နည်းပြောရရင် အမှတ်သင်္ကေတပြုပုံက သူ့အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ဆက်စပ်မှု မရှိပါဘူး။

ခွေးတစ်ကောင်ကို “dog” လို့ ဘာကြောင့် ခေါ်သလဲ။ အဲဒီ “dog” က နာမည်ကို ဖော်ပြနေတာလဲ မဟုတ်၊ အသံကလဲ dog လို့ မထွက်သလို dog တစ်ကောင်ကို ဘယ်နည်းမှလဲ ကိုယ်စားပြုမနေပါဘူး။ “Brownie” လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ dog တစ်ကောင်က “Brownie” ဆိုတဲ့ နာမတစ်ခုပဲ ရှိပြီး အဲဒီအမည်က “dog” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ဘာကြောင့် ရှိရတယ်၊ အဲဒီနာမည်က dog တစ်ကောင် ဘယ်လို ကိုယ်စားပြုနေလဲ အဖြေရှာကြည့်ရင် ရှာရင်းသာ အချိန်ကုန်သွားနိုင်ပေမဲ့ အဖြေရနိုင်ဖို့က မဖြစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ။ မြန်မာစကားမှာတော့ “dog” ကို “ခွေး” လို့ ခေါ်ပါတယ်။

အချို့စကားလုံးတွေက အသံနဲ့ ဆင်တူပေမဲ့ အသံကို ကိုယ်စားပြုထားတဲ့ စကားလုံးတွေတောင်မှ ဘာသာစကားအားလုံးမှာ မတူညီကြပြန်ပါဘူး။ အင်္ဂလိပ်စကားမှာ ခွေးတွေဟာ “woof, woof” ဒါမှမဟုတ် “bow wow” လို့ ဟောင်ပြီး မြန်မာစကားမှာတော့ “ဝုတ် ဝုတ်” လို့ ဟောင်ကြပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ တွေ့နိုင်တဲ့ အချက်က ဘာသာစကားတစ်ခုရဲ့ စကားသံတွေကို ကျပန်း ရွေးယူထားတယ် ဆိုရင်တောင်မှ လူသားတိုင်းမှာ ဘာသာစကားအားလုံးရဲ့ အသံတွေကို ထွက်နိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ စကားသံဖြစ်အင်္ဂါတွေ ရှိနေပေမဲ့လဲ ဘာသာစကားတိုင်းက အဲဒီစကားသံအားလုံးကို အသုံးမပြုကြပါဘူး။ ဥပမာအနေနဲ့ အင်္ဂလိပ်စကားမှာ မတူညီတဲ့ စကားသံ ဒါမှမဟုတ် သံရင်းပေါင်း ၄၀ ခန့် အသုံးပြုကြတယ်။ တစ်ဖန် အဲဒီစကားသံတွေကို အက္ခအရာတွေနဲ့ စိတ်ကူးထင်ရာ ကိုယ်စားပြုကြပါတယ်။ ပုံဆောင်ရရင် တစ်ခါတစ်ရံ [k] သံ ကို အက္ခရာတစ်ခုထက် ပိုပြီး ကိုယ်စားပြုနိုင်ပါတယ် (kite မှ k ၊ cut မှ c) ဒါမှမဟုတ် မတူညီ တဲ့ [i] နဲ့ [ai] အသံတွေကို အက္ခရာတူတစ်ခုတည်းနဲ့ ကိုယ်စားပြုနိုင်ပါတယ် (dig နဲ့ dine မှ i) ။

ပြီးရင် အသံတွေကို စကားလုံးတွေအဖြစ် ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ နည်းလမ်းကလဲ စိတ်ကူးထင်သလို ပြုလုပ်ထားတာဖြစ်ပေမဲ့ ကြုံရာကျပန်းတော့ မဟုတ်ပြန်ဘူး။ အသံတွေ စကားလုံးအဖြစ် ဘယ်လို ပေါင်းစပ်သွားလဲ ဆိုတာကို နည်းစနစ်တကျ ကန့်သတ်သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဥပဒေသတွေ ရှိနေပါတယ်။ သံရင်းတွေကို ရုပ်ရင်းအဖြစ်သို့ ပေါင်းစပ်ရမဲ့ နည်းအတိုင်း အသံထွက်ရတယ်လို့ နည်းစနစ်ကျကျ ပြောနိုင်တာပေါ့။ “txai” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အားလုံး သတိပြုမိကြမှာပါ၊ “txai” ကိုတော့ အင်္ဂလိပ် ဒါမှမဟုတ် ဟန်ဂေရီစကားမှာ ရှိတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံး မဖြစ်နိုင်ဘူး လို့ ခန့်မှန်းမိမှာပါ။ ဘာသာစကားတွေက ပုံစံတကျ ရှိနေပြီး ဘာသာစကား အသုံးပြုသူတွေက စည်းစနစ်တွေကို ကိုယ်တိုင် မသတ်မှတ်နိုင်ဘူး ဆိုရင်တောင်မှ နည်းဥပဒေသတွေကိုတော့ လိုက်နာကြတယ်။ အင်္ဂလိပ်စကားနဲ့ ဟန်ဂေရီစကားမှာ “tx” နဲ့ စတဲ့ စကားလုံး မရှိဘူး၊ မြန်မာစကားမှာ “ဃ” နဲ့ စပြီး မွေးစားစကားလုံး မဟုတ်တဲ့၊ ပါဠိသတ်မဟုတ်တဲ့ စကားလုံး မရှိဘူး ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို သတ်မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် သင်ရော စွမ်းဆောင်ကြည့်ဖို့ တွေးမိဖူးပါသလား။

ဒါကြောင့် “ဟောင်တတ်၊ ကိုက်တတ်သည့် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုး” လို့ ကျွန်တော်တို့ သဘောတူလက်ခံထားတဲ့ “ခွေး”/ “dog” ဆိုတဲ့ သတ္တဝါကို အခြားလူတစ်ယောက်က “အမှောင်တွင် မြင်နိုင်စွမ်းသော၊ ကြွက်ခုပ်တတ်သော သားစားအိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုး” ဆိုပြီး ကျွန်တော်တို့က “ကြောင်” အဖြစ် လက်ခံထားတဲ့ ဝေါဟာရနဲ့ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုလိုက်တဲ့အခါ ဒီလူ သုံးလိုက်တဲ့ အသုံးက မှားနေတယ် လို့ စံဘာသာစကားသတ်မှတ်ချက်ပေတံအရ ယူလိုက်နိုင်ပေမဲ့၊ သွေဖည်နေတယ် လို့ သုံးသပ်လိုက်နိုင်ပေမဲ့ ဘာသာစကား ဆိုတာ စိတ်ကူးထင်ရာ သတ်မှတ်ချက်တွေပဲ ဆိုတဲ့ အချက်ကိုတော့ မေ့ထားလို့ မရပြန်ပါဘူး။

အထက်က သဘောတရားတွေလိုပဲ . . .

ဘာသာစကားအဘိဓာန်မှာ “ဂျုံမုန့်ညက်ကို အထပ်ထပ် အလွှာလွှာ ဖြစ်အောင် လုပ်၍ ဆီပူထိုးထားသော မုန့်” လို့ ဖွင့်ဆိုထားတဲ့ “ထပ်တစ်ရာ” ဟာ “ပလာတာ” နဲ့ အတူတူ လို့ ပြထားတယ်။ ဟိန္ဒီဘာသာစကားကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့ အဓိပ္ပာယ်တူစကားလုံးတွေအဖြစ် ပြထားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့သုံးနေကြရာမှာတော့ အညာနဲ့ အကြေမှာ ကွဲလွဲမှုတွေ ရှိနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အညာဒေသမှာ တွေ့ရတဲ့ “ပလာတာ” ဟာ “ထပ်တရာ” နဲ့ အသွင်မတူသလို မုန့်ဆရာတွေ ပြုလုပ်ကြပုံကလဲ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု မတူကြပြန်ပါဘူး။ အများအားဖြင့် “ထပ်တရာ” က အဝိုင်းသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ပိုထူတတ်သလို “ပလာတာ” ကတော့ လေးထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိပြီး ပိုပါးနေတတ်ပါတယ်။ (အဝိုင်းသဏ္ဌာန်လဲ တွေ့ရများပါတယ်။) ဒီအသုံးအနှုန်းနှစ်ခုကို ကြည့်ရင်လဲ ဘာသာစကား ဆိုတာ စိတ်ကူးထင်ရာ သတ်မှတ်ချက်တွေပဲ ဆိုတဲ့ အချက်က ပေါ်လွင်နေပြန်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အဆုံးသတ်အနေနဲ့ ပြောရရင် ဒီနေရာ ဒီဒေသမှာ ကျွန်တော်တို့ သဘောတူလက်ခံထားတဲ့ ဝေါဟာရတွေဟာ အခြားနေရာ အခြားဒေသမှာတော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေတာ၊ လုံးဝကွဲပြားတဲ့ ဝေါဟာရတစ်မျိုးနဲ့ ခေါ်နေတာတွေ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် “ခွေး” က “ခွေး” မဟုတ်ဘဲ “ကြောင်” ဖြစ်နေနိုင်သလို “ပလာတာ” နဲ့ “ထပ်တရာ” တို့ကလဲ နေရာဒေသအပေါ် မူတည်ပြီး တူညီတဲ့ မုန့်တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်နေနိုင်သလို မတူကွဲပြားတဲ့ မုန့်တစ်မျိုးလဲ ဖြစ်နေနိုင်တာပေါ့။ “ရောမ ရောက်ရင် ရောမလို ကျင့်” ဆိုတဲ့ စကားလဲ ရှိတယ် မဟုတ်လား။ ။

(ထပ်တစ်ရာ/ ထပ်တရာ ဟူ၍ နှစ်မျိုး ရေးကြသည်ကို တွေ့ရ။ ပလာတာသည် “parata” မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဖော်ပြထား။)

*** ဤဆောင်းပါးတွင် ပါရှိသည့် “ပလာတာ” နှင့် ထပ်တရာ” အသုံးပြုပုံအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အကြေအဒေသနှင့် အညာဒေသတွင် နေထိုင်ကြသူအချို့ကို ဒေသအလိုက် ခေါ်ဆိုကြပုံကိုမေးမြန်းပြီး ကဖေးဆိုင်များတွင် မုန့်ဆရာများ မုန့်လုပ်ပုံကို လက်တွေ့လေ့လာပြီးမှ ရေးခြင်းဖြစ်သည်။

 (၂၀၁၈) ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလထုတ် ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားခဲ့သော “ပင်လယ်” ဝတ္ထုတိုတွင် ကိုယ်တိုင်ပြောရှုထောင့် သို့မဟုတ် ပထမလူရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးခြင်းကို တွေ့ရသည်။ ထိုဝတ္ထုတွင် လူတစ်ယောက်သည် အိပ်မောကျနေရာမှ နိုးလာသောအခါ ပင်လယ်ပြင်၌ အခြားမည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ မပါဘဲ လှေငယ်တစ်စင်း၊ လှော်တက်တစ်ချောင်း၊ ရေချိုတစ်ဘူး၊ စားစရာ ဆန်မုန့်အနည်းငယ်တို့နှင့် ဦးတည်ရာမဲ့ လှော်ခတ်နေရပုံ၊ ပင်လယ်ပြင်မုန်တိုင်း၏ ဒဏ်ကို ခံရပုံ၊ လှေများနှင့် ပြည့်နေသော လှေပင်လယ်သို့ ရုတ်တရက် ရောက်ရှိသွားပြီး လူအမျိုးမျိုးနှင့် နှင်းပန်းပွင့်ကို တွေ့ဆုံရပုံ၊ နှင်းပန်းပွင့်ကို စွဲလမ်းရပုံ၊ အချိန်တစ်ခု ကုန်လွန်ပြီးနောက် တစ်ရက်တွင် အိပ်ရာနိုးလာသောအခါ နှင်းပန်းပွင့်တို့ မရှိတော့ဘဲ ပင်လယ်ပြင်တွင် သူ တစ်ယောက်တည်း ရှိနေပုံ၊ ငါးမန်းရှစ်ကောင်နှင့် ရင်ဆိုင်ရပုံ၊ ငါးမန်းတို့၏လက်မှ လွတ်မြောက်လာသောအခါ ကျွန်းတစ်ခု၌ ဆိုက်ကပ်မိပုံ၊ ထိုကျွန်း၌ ပင်ပန်းကြီးစွာ အိပ်ပျော်ပြီး နိုးလာသောအခါ သူသည် ကျွန်းတွင် ရှိမနေဘဲ ပင်လယ်ပြင်တွင် လှေငယ်တစ်စင်း၊ လှော်တက်တစ်ချောင်းနှင့်သာ ရောက်ရှိနေပုံ၊ ပင်လယ်ပြင်သို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ရောက်နေသော်လည်း ကြိုးစားလှော်ခတ်နေရပုံ၊ ရုတ်တရက် နှင်းပန်းပွင့်သည် လှိုင်းလုံးများအကြား ပျောက်ကွယ်သွားသည်ကို တွေ့လိုက်ရသောအခါ သူပါ လိုက်၍ ‌ေ-သလိုစိတ် ဖြစ်မိပုံ၊ နောက်တစ်ရက်တွင် ပင်လယ်ပြင်၌သာ သူ ပြန်ရောက်နေပုံတို့ကို ရေးသားထားသည်။ ဤဝတ္ထုတိုပါ လူ့လောက လူ့သဘာဝအကြောင်း တစ်ချက် လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့်ပါမည်။

လူတစ်ယောက်သည် အိပ်နေရာမှ နိုးလာသောအခါ ပင်လယ်ပြင်တွင် လှေငယ်တစ်စင်းပေါ်၌ အဖော် မပါဘဲ တစ်ယောက်တည်း ရောက်ရှိနေသည်။ လှေပေါ်တွင် သစ်သားလှော်တက်တစ်ချောင်း၊ ရေချိုတစ်ဘူးနှင့် ဆန်မုန့်အနည်းသာ ရှိသည်ကိုသာ သူ တွေ့ရသည်။ အစတွင် လန့်ကြောက်မှုများ ဖြစ်ကာ လှေပေါ်တွင် အတွေးများနေခဲ့သည်။ ပင်လယ်လှိုင်းတို့သည် လှေကို လာဆောင့်သောအခါတွင် သူသည် လှေကို လှော်ခတ်ကာ တစ်နေရာရာသို့ ရောက်အောင် လှော်ခတ်ရမည် ဟု အသိဝင် လာခဲ့သည်။ ထိုအသိကြောင့် သူသည် ဘယ်ဆီဘယ်ဝယ်သို့ ဦးတည်လှော်ခတ်ရမည်ကို မသိသော်လည်း အားပျက်လျော့မနေဘဲ ကြိုးစားလှော်ခတ်ခဲ့ပုံကို ―

“ငါ၏ လွတ်မြောက်ရာ ကမ်းသည် အဘယ်မှာနည်း။ ထိုစဥ် မရပ်မနား ပျံသန်းနေသော တိမ်ဖြူလိပ်များ၏ ကြားတွင် နေရောင်တလက်လက်ကို ငါ သတိထားမိ၏။ ထိုနေရာသည် အရှေ့လော၊ သို့တည်းမဟုတ် အနောက်လော။ ငါ မသိပြီ။ သို့သော် ငါသည် ငေးမောနေရင်းပင် မကြာမတင် လွတ်မြောက်တော့မည်ဟု စိတ်တွင် ထင်၏။ ငါသည် မကြာမီ လွတ်မြောက်တော့မည်။ ကြိုးစားလျှင် ဘုရားပင် ဖြစ်နိုင်သည် မဟုတ်ပါလား။ ကြိုးစားလျှင် ငါသည် အဘယ်ကြောင့် မလွတ်မြောက်ဘဲ နေမည်နည်း”

ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လှော်ခတ်မှုနှင့်အတူ ပင်ပန်းမှုများ ဖြစ်ရပုံကို ― 

“ငါသည် အဘယ်ထိ ဆက်၍ လှော်ခတ်နေရဦးမည်နည်း။ ငါ ရပ်တန့်လိုက်ရမည်လား။ အကယ်၍ လက်လျှော့ရပ်တန့်ခဲ့လျှင် ငါသည် ဘာဖြစ်လေမည်နည်း။ လှော်ခတ်ဖြတ်သန်းခဲ့သော ခရီးကို နောက်ပြန်လှည့်၍ ငါ ကြည့်မိ၏။ လွတ်မြောက်ရမည်ဟူသည့် ငါ၏ စိတ်သည် မလျော့သေး။ သို့သော် ငါ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကား ပင်ပန်းလေပြီ”

ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နေရာတစ်ခုသို့ ရောက်သွားလိုက်၊ ပင်လယ်ပြင်သို့ ရောက်လာလိုက်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ခက်ခဲပင်ပန်းရသော်လည်း ရှင်သန်မှုအတွက်၊ လွတ်မြောက်မှုအတွက် အားမလျှော့ပုံကို ―

“ငါ ပင်လယ်ထဲသို့ ရောက်ခဲ့ချိန်သည် အဘယ်မျှ ကြာပြီ မသိတော့။ ငါသည် ကမ်းကို အကြိမ်ကြိမ် ကပ်မိ၏။ ထိုသို့ ကမ်းကပ်တိုင်းပင် ငါသည် တစ်ခါသေဖူး၊ ပျဥ်ဖိုးနားလည်ကာ မအိပ် ဟု ဆုံးဖြတ်၏။ သို့သော် တစ်ညနှင့် တစ်မွန်းတည့်လျှင် ငါ၏ မျက်လုံးများသည် ကြံ့ကြံ့မခံနိုင်ဘဲ မှေးမှိတ်လာကြသည်။ အိပ်စက်ခြင်းမှ နိုးလျှင်ကား ငါသည် ရေပြင်အလယ်တွင် အထီးတည်း မချင့်မရဲ ရှိပြန်၏။ ငါသည် ကမ်းနှင့် ပင်လယ်သံသရာတွင် ပင်ပန်းလေပြီ။ သို့သော် အားကား မလျော့။ လှော်မြဲ၊ ခတ်မြဲ၊ ပင်လယ်အခြေတွင် ငါ၏ အရိုးမကျစေ ဟု စိတ်အားပြင်းထန်မြဲတည်း” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါးမန်းရှစ်ကောင်၏ အန္တရာယ်နှင့် ကြုံရသောအခါ ကြောက်စိတ်ဝင်မိသော်လည်း ထိုကြောက်စိတ်ရှိလျက်နှင့်ပင် အသက်ဘေးမှ လွတ်မြောက်ရန်အတွက် အားထုတ်ရုန်းကန်ရပုံကို ―

“ငါးမန်းရှစ်ကောင်သည် ငါ၏ လှေအနီးတွင် ဝေ့ဝဲ၍ နေ၏။ ရေပြင်အထက်တွင် အရှိန်နှင့် ပြေးနေသည့် ချွန်ထက်ထက် ဆူးတောင်များသည် ငါ၏ လှေနှင့် နီးလိုက်ဝေးလိုက် ရှိသည်။ တစ်ခါတွင် ငါးမန်းများသည် ရေပြင်အထက် အစွယ်အဖွေးသားနှင့် ခေါင်းကို ဖော်လျက် ငါ၏ လှေအား ထိုးမှောက်တော့မည်ကဲ့သို့ တိုးဝင်လာ၏။ ငါသည် ကြောက်စိတ်တို့ ဖုံးလျက် ဘာလုပ်ရမည် မသိ။ လှေနံရံအား လှေတက်ဖြင့် တဒေါင်ဒေါင် ခေါက်၍ အသံကုန်ဟစ်ရသည်။ ငါ လွတ်နိုင်ပါမည်လား။ ငါ၏ အရိုးစုသည် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ထက်တွင် ငြိမ်သက်ပျက်ယွင်းရတော့မည် ထင်၏။ ငါသည် ငါးမန်းများကို တုန်လှုပ်သော တဟေးဟေး အသံနှင့် နှင်ထုတ်သည်။ ငါ မသေလိုသေး။ ငါးမန်းများ၏ စက်ကွင်းမှ လွတ်ရန် လှေကို ငါ တွင်တွင်လှော်၏” ဟူ၍လည်းကောင်း ကိုယ်တိုင်ပြောရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်ထားသည်။

ဤအဖွဲ့များသည် ဦးတည်ရာမဲ့နေသည့်ကြားမှ တစ်ချိန်ချိန်တွင် ပင်လယ်ပြင်မှ လွတ်မြောက်နိုင်လိမ့်မည် ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ကြိုးစားနေသည့် ဇာတ်ဆောင်၏ အားမာန်၊ ပင်ပန်းမှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့က ခန္ဓာကိုယ်ကို မည်မျှပင် နှိပ်စက်နေပါသော်လည်း မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် အားဆက်ကာ စိတ်အား မယုတ်လျော့ပုံတို့ကို ဖော်ပြနေသည်။ ထိုရုပ်ပုံများမှတစ်ဆင့် လူသားတို့သည် ဘဝလမ်းခရီးကို လျှောက်လှမ်းရာတွင် ဦးတည်ချက်မဲ့နေသော အချိန်ကာလများကို ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ကြရသည်များ ရှိသကဲသို့ မိမိ၏ ဦးတည်ချက်ကို တိတိပပ မသိဘဲ ရောက်ရာပေါက်ရာ ကြိုးစားကြရတတ်ပုံ၊ ဆိုးရွားသော အန္တရာယ်တို့က ပေးလာသော အကြောက်တရားနှင့် ပင်ပန်းမှုများက မည်မျှပင် နှိပ်စက်ပါသော်လည်း အခက်အခဲများကြားမှ လွတ်မြောက်နိုင်အောင် သို့မဟုတ် ဦးတည်ရာတစ်ခုခုသို့ ရောက်ရှိအောင် မလျော့သော ဇွဲဖြင့် ကြိုးစားတတ်ကြရပုံများကိုပါ ဆက်စပ်သိမြင်လာစေသော နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုများ ဖြစ်သည်။

ဇာတ်ဆောင်သည် ပင်လယ်ပြင်တွင် မုန်တိုင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရပုံကို “ပင်လယ်လှိုင်းများသည် တစ်လုံးပြီးတစ်လုံး ပြေးလာလျက် ငါ၏ လှေငယ်အား ဖုံးလွှမ်းတော့မည်ကဲ့သို့ ဝုန်းခနဲ မြင့်တက်၍ လာသည်။ ခဏကြာလျှင် လှေငယ်သည် လှိုင်းတောင်ကုန်းထိပ်တွင် ထီးထီးကြီး ရောက်၍ နေ၏။ ပြီးလျှင်ကား လှိုင်းထိပ် အမြင့်ဆုံးမှသည် အနက်ရှိုင်းဆုံး လှိုင်းချောက်နက်ကြီးထဲသို့ တစ်ရှိန်ထိုး လျှောဆင်းလျက် ရှိပြန်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ငါသည် လေထဲတွင် ပေါလောမျောလျက် လှိုင်းထန်နေသည့် ပင်လယ်တစ်ခုလုံးကို အထက်မှ ဆီး၍ မြင်နေရ၏။ ငါ၏ လှေငယ်သည် ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော လှိုင်းတစ်ခုနှင့် ဗြန်းခနဲ တိုးပြီး အစိတ်စိတ် အမွှာမွှာ ကွဲထွက်သွားခဲ့ပြီ။ လွတ်လမ်းကား မမြင်ရ။ နောက်ဆုံးတွင် အထက်အမြင့်ဆီမှ တအိအိ ပြုတ်ကျလာသည့် ငါ့အား ပင်လယ်သည် အေးစက်စက် ဆီးကြိုပွေ့၏။ အို မွန်းလှပါပြီကွယ်။ မနက်ဖြန်သည် မရောက်နိုင်ပြီလော” ဟူ၍လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ဤအဖွဲ့တွင် ပင်လယ်ပြင်မုန်တိုင်း၏ ရိုက်ခတ်မှု ပြင်းထန်ပုံနှင့် ဇာတ်ဆောင်၏ အလူးအလဲ ခံစားရပုံတို့ကို တွေ့မြင်ရသည်။ စာရေးဆရာသည် ဇာတ်ဆောင်နေရာက ဝင်စားပြီး မုန်တိုင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လှိုင်းလုံးများကို လောကဓံတရား၏ ရိုက်ခတ်မှုများအဖြစ် ထင်ဟပ်ပြခဲ့၏။ လူသားတို့သည် ရုန်းကန်ကြိုးစားရသော ဘဝတွင် လောကဓံတရား၏ အကျဘက်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ မိမိ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အချိန်အကန့်အသတ်မရှိ၊ အတိုင်းအဆမရှိ ထိုးနှက်ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရတတ်ပုံနှင့် ထိုထိုးနှက်မှု၏ ဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံစားကြရပုံတို့ကိုပါ ထိုရုပ်ပုံများမှတစ်ဆင့် ဆက်စပ်ခံစားသိမြင်လာစေပေသည်။ 

ဇာတ်ဆောင်သည် လှေများစွာ စုဝေးနေသော လှေပင်လယ်သို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ အသွင်အမျိုးမျိုးရှိသော လူများနှင့် တွေ့ရပုံကို “လူတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီကြ။ အပေါင်းလက္ခဏာသဏ္ဌာန်ရှိသော လူ၊ အစားလက္ခဏာသဏ္ဌာန်ရှိသော လူ၊ စတုရန်းပုံရှိသော လူ စသော သင်္ချာလူများကို တွေ့ရ၏။ နွားမျက်နှာနှင့် လူ၊ မြွေမျက်နှာနှင့် လူ၊ ယုန်မျက်နှာနှင့် လူ စသော တိရစ္ဆာန်လူများကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ငါးပြားစေ့မျက်နှာနှင့် လူ၊ ဆယ်ပြားစေ့ မျက်နှာနှင့် လူ၊ ငါးမူးစေ့မျက်နှာနှင့် လူ စသော ပိုက်ဆံလူများကိုလည်း တွေ့ရသည်” ဟူ၍ ရေးသားထားသည်။ ဤအဖွဲ့တွင် စာရေးဆရာသည် ဇာတ်ဆောင်နေရာက ကိုယ်တိုင်ဝင်စားပြီး မြင်တွေ့ရသော လူများ၏ ပုံဏ္ဌာန်ကို သင်္ချာလက္ခဏာ၊ တိရစ္ဆာန်သဏ္ဌာန်၊ ငွေကြေးများ၏ ပုံစံဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ထိုအသွင်အမျိုးမျိုး၏ ရုပ်ပုံများသည် လူသားတို့၏ အမူအကျင့်စရိုက်တို့အပေါ် စာရေးဆရာက စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် သိမြင်သည့် စိတ်မြင်စိတ်သိ ပုံသဏ္ဌာန်များ ဖြစ်သည်။ လောကတွင် ကြုံတွေ့ဆုံတွေ့ရမည့် လူတို့သည် ကောင်းမွန်သော လက္ခဏာရှိသူ၊ မိမိ၏ လုပ်အားကို စားသုံးကာ အမြတ်ထုတ်မည့် သူ၊ အဘက်ဘက်ကို ညီညွတ်မျှတအောင် ပြုမည့်သူ၊ မိမိ၏ လုပ်အားကို အခြားသူများ အသုံးချခံရမည့်သူ၊ လှည့်ဖျားဖြားယောင်းကောက်ကွေ့တတ်သူ၊ နုနယ်သိမ်မွေ့သော သူ သို့မဟုတ် နုနယ်ယောင်ဆောင်ထားသူ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်ပြီး လူတို့ နေထိုင်ရာ အရပ်သည် ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှုအလိုက် အလွှာအမျိုးမျိုး ကွဲပြားကွာခြားရသော အသိုက်အဝန်းဖြစ်နေပုံတို့ကိုပါ ဆက်စပ်သိမြင်လာစေသော နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုများပင်။

ဇာတ်ဆောင် တွေ့မြင်ရသော လှေပင်လယ်ရှိ လူတို့၏ အပြုအမူကို “လူအုပ်သည် ပင်လယ်လှိုင်းထန်လျှင် ကံအမိုက်မှောင် ကျရလေပြီကော ဟု တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ဖက်၍ ငိုရှိုက်၏။ အဖဘုရားသခင် ကယ်တော်မူပါ ဟု တိုင်တည်၏။ လှိုင်းငြိမ်လျှင်ကား အားလုံးကို မေ့လျော့၍ ဆိုမြဲ၊ ကမြဲပင်တည်း” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ အခက်အခဲများသော ကာလတွင် လူသားတို့သည် ခိုကိုးရာ ရှာ၍ အသက် ဆက်နိုင်ရေးကို ရုန်းကန်ကြိုးစားကြရသော်လည်း ထိုကာလကို လွန်မြောက်ကာ ပုံမှန်ဘဝအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားချိန်တွင် မိမိတို့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော ပင်ပန်းမှု၊ ဆင်းရဲမှုနှင့် အန္တရာယ်တို့ကို အမှတ်မရကြတော့ဘဲ မေ့မေ့လျော့လျော့ နေတတ်ကြသော လူ့သဘောသဘာဝသည် စာရေးဆရာ၏ စိတ်တွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်စေခဲ့ဟန်တူသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်လယ်လှိုင်းထန်ချိန်၊ လှိုင်းငြိမ်ချိန်နှင့် လှေပင်လယ်ရှိ လူတို့၏ အပြုအမူတို့ကို စာရေးဆရာက စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် သိမြင်ခဲ့သော နိမိတ်ပုံများအဖြစ် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။

“ပင်လယ်” ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာသည် ပင်လယ်ပြင်တွင် လှေငယ်ဖြင့် တစ်ကိုယ်တည်း ရောက်ရှိနေသော လူသားကို လက်တွေ့လောကရှိ လူသားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လှေပင်လယ်ရှိ လူများကို လက်တွေ့လောကရှိ လူ့အသိုက်အဝန်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်လှိုင်းနှင့် မုန်တိုင်းတို့ကို လောကဓံတရားနှင့် ဘဝအခက်အခဲများအဖြစ်လည်းကောင်း နိမိတ်ပုံပြုထားသည်။ ဤနိမိတ်ပုံများကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် လူ့သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် လူအမျိုးမျိုးနှင့် တွေ့ကြုံရပြီး အန္တရာယ်အမျိုး မျိုး၊ အခက်အခဲအမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ရချိန်နှင့် ဘဝဦးတည်ချက် ရေရာမှုမရှိချိန်တို့တွင် စိတ်၏ အနှုတ်သဘောဆောင်သော ခံစားချက်နှင့် အတွေးများက ခန္ဓာကိုယ်ကို နှိပ်စက်လင့်ကစား အားမာန်မလျှော့ဘဲ ကြိုးစားရုန်းကန်သင့်သည် ဟူသည့် ဘဝအသိအမြင်ကိုပါ ဆက်စပ်ခံစား သိမြင်လာစေပေသည်။ ။

________

― ဖန်တီးမှုပညာရပ်ပိုင်းအနှစ်ချုပ် ―

စာရေးဆရာသည် ဇာတ်ဆောင်ပါဝင်ပါက ထိုဇာတ်ဆောင်နေရာက ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှု၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပြောရှုထောင့် သို့မဟုတ် ပထမလူရှုထောင့်မှ ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်ရာ တွင် ဇာတ်ဆောင်တို့၏ အပြောစကားများ၊ အတွေးစကားများနှင့် အပြုအမူများ၊ ဇာတ်လမ်းပါ အခြားဇာတ်ဆောင်များ၏ အပြုအမူများနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များကို မိမိ၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ အသိအမြင်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ နိမိတ်ပုံဖန်တီးထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ထိုသို့ နိမိတ် ပုံဖန်တီးထားခြင်းဖြင့် စာဖတ်သူသည် ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာက ထည့်သွင်းဖန်တီးထားသည့် အသိအမြင်နှင့် လက်တွေ့လောကရှိ လူ့သဘောသဘာဝများနှင့် အဖြစ်အပျက်များကိုပါ ဆက်စပ်သိမြင်လာနိုင်ပေတော့သတည်း။   ။

________

― နောက်ဆက်တွဲ ―

စာရေးဆရာကိုယ်တိုင် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းထဲတွင် ဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခံစားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းနှင့် ပတ်သက်၍ “တိုက်ရိုက်ဖွဲ့အမြင်နိမိတ်ပုံ” တွင် မျိုးသန့်က “ဇာတ်ဆောင်နေရာမှ ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှုမျိုးကား ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်နှင့် ကဗျာ တို့တွင် ယနေ့တိုင် မရိုးနိုင်ဘဲ ထိရောက်နေဆဲဖြစ်သည် . . . နိမိတ်ပုံတို့သည် ဒိဋ္ဌဓမ္မနှင့် အမြဲယှဥ်နေဖို့ လိုပါသည်” ဟူ၍ ဆိုထားပုံအရ ဤနည်းစနစ်ဖြင့် နိမိတ်ပုံ ဖန်တီးမှုသည် စာပေအရေးအသားများတွင် အများဆုံး တွေ့ရပြီး ဒိဋ္ဌလောကနှင့် ဆက်စပ်သော စာရေးဆရာ၏ အတွေးအမြင်၊ စေတနာနှင့် ခံစားချက်တို့ကို သရုပ်ဖော်ထင်ဟပ်သော အရေးအဖွဲ့မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။

ဤသရုပ်ဖော်နည်းသည် ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာက ကိုယ်တိုင်ပြောရှုထောင့် သို့မဟုတ် ပထမလူ ရှုထောင့်မှ ဝင်စား၍ ရေးသားသော နည်းဖြစ်သည်။ ကိုယ်တိုင်ပြောရှုထောင့် သို့မဟုတ် ပထမလူ ရှုထောင့်နှင့် ပတ်သက်၍ “ဝတ္ထုတိုသဘောတရား ဝတ္ထုတိုအတတ်ပညာ” တွင် မမိုးမြေက “ဇာတ်ကြောင်းပြောသူမှာ ‘ကျွန်တော်၊ ကျွန်မ၊ ကျွန်ုပ်၊ ကျုပ်၊ ငါ’ စသော နာမ်စားကို သုံး၍ ပြောရသည်။ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူသည် ဝတ္ထုအတွင်းမှ နေသည့် ဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ … ဇာတ်ကြောင်းပြောသူသည် မိမိ၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံးအမူအရာအားလုံးကို သိခွင့်ယူပြီးလျှင် တင်ပြနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဇာတ်ကြောင်းပြောသူက အခြားဇာတ်ဆောင်များအကြောင်း ပြောရာတွင်မူ ထိုသူတို့၏ စိတ်အမူအရာများ၊ ခံစားမှုများ၊ အတွေးများ၊ အကြံအစည်များကို တင်ပြနိုင်စွမ်း မရှိပေ” ဟူ၍ ဆိုထားသည်။ ထိုအဆိုအရ ဤရှုထောင့်မှ ဝင်စား၍ သရုပ်ဖော်ရာတွင် စာရေးဆရာသည် မိမိ ဝင်စားမည့် ဇာတ်ဆောင်ကို မိမိအလိုကျ မချွင်းမချန် သရုပ်ဖော်ပြနိုင်ခွင့် အပြည့်အဝ ရရှိထားသော်လည်း ဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သည့် အခြားဇာတ်ဆောင်များကိုကား ကန့်သတ်ချက်များနှင့်သာ သရုပ်ဖော်ခွင့်ရှိသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤသရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် ဖန်တီးသော နိမိတ်ပုံသည် စာရေးဆရာ ဝင်စားသည့် ဇာတ်ဆောင်အပေါ်တွင် အများဆုံး မှီတည်နေပေသည်။ ။

________

နိမိတ်ပုံဖန်တီးခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော အခန်းဆက်ဆောင်းပါးများ ဤတွင် ပြီးပါပြီ။ ။

ရေအေးသည် “လေပြေရဲ့ ခရီး” ဝတ္ထုကို (၂၀၂၀) ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဤဝတ္ထုတွင် လေနီကြမ်းသည် လေပြည်များအဖြစ်သို့ ကွဲပြိုသွားပုံ၊ ထိုလေပြည်များသည် မိမိအလိုရှိရာသို့ ခရီးဆက်သွားကြပုံ၊ လေပြည်တစ်ခုသည် မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှုကား မည်သည့်အရာဖြစ်ကြောင်း ရှာဖွေပုံ၊ နေရာအမျိုးမျိုးသို့ သွားရောက်၍ မိမိ၏ ပုံစံအမှန်ကို ရှာဖွေရင်း လေပြည်အဖြစ်မှ လေနီကြမ်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပုံ၊ နောက်ဆုံးတွင် လေနီကြမ်း အဖြစ်မှ လေပြည်များအဖြစ် မိမိကိုယ်မိမိ ခွဲထုတ်လိုက်ပုံတို့ကို ရေးသားထားသည်။ ဤတွင် ရေအေးသည် ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် ကန့်သတ်သိ ရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုအတတ်ပညာကို အသုံးပြုကာ လူ့လောက လူ့သဘာဝအကြောင်း တင်ပြထားသည်။ တစ်ချက် လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့်ပါမည်။

လေပြည်သည် လေနီကြမ်း၏ ခန္ဓာကိုယ်မှ ခွဲထွက်ကာ ဘဝကို မိမိဘာသာ ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းရမည်နှင့် ပတ်သက်၍ ― “လေနီကြမ်းရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းကနေ ခွဲထွက်ရတော့မယ်ဆိုတဲ့ အသိကြောင့် သူ့ရင်တွေ တဒုန်းဒုန်း ခုန်လာတယ်။ မကြာသေးခင်တုန်းက သူတို့အားလုံး လေနီကြမ်းရဲ့ကိုယ်ပေါ် တွဲလွဲခိုပြီး စီးနေခဲ့ကြတာ၊ တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် စနောက်ပြီး ပျော်ရွှင်နေခဲ့ကြတာကို ပြန်တွေးမိတယ်။ အခု တစ်ယောက်တည်း ခွဲထွက်ရတော့မယ် ဆိုတော့ သူ့စိတ်ထဲ ဘာမှန်း မသိတဲ့ တစ်စုံတစ်ခုကို ကြောက်နေမိတယ်။ ‘ကိုယ်ပိုင်ဘဝနဲ့ ရှင်သန်နိုင်ကြပါစေ’ လို့ အခုလေးတင် ပြောလိုက်တဲ့ လေနီကြမ်းရဲ့ စကားကို ပြန်ကြားယောင်မိတယ်။ ဟုတ်တယ်၊ တစ်သက်လုံး လေနီကြမ်းကို မှီခိုနေလို့မှ မဖြစ်တာဘဲ၊ သူ အားတင်းလိုက်တယ်။ ခွဲထွက်ပြီးသွားတဲ့အခါ တစ်ယောက်တည်း အဆင်ပြေပါ့မလား၊ လေမုန်တိုင်းတွေက သူတို့အနား ရောက်လာသမျှ လေပြေတွေကို ဝါးမြိုစားသောက်ပစ်တာတဲ့၊ သူ့အတွေး‌တွေ ဗလောင်ဆူတုန်းမှာပဲ လေနီကြမ်းရဲ့ အရှိန်က မြန်သထက် မြန်လာတယ်” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ လေနီကြမ်းမှ ခွဲထွက်လာသော လေပြည်ကို မိဘနှင့်အတူ မိသားစုအသိုက်အမြုံတွင် နေထိုင်နေရာမှ တစ်ယောက်တည်း ရပ်တည်ရန် ခွဲထွက်လာရသည့် လူသားအဖြစ် စာရေးဆရာက နိမိတ်ပုံဖန်တီးလိုက်သည်။ ဤအကြောင်းအရာကို ဖတ်ရှုလိုက်ခြင်းဖြင့် အခြားသူများ၏ ပြောစကားကြောင့် ခွဲထွက်ရမည့် အရေးကို လန့်ကြောက်နေမိသော လေနီကြမ်း၏ အဖြစ်မှတစ်ဆင့် မိမိဘာသာ တစ်ယောက်တည်း ရုန်းကန်ကြိုးစားရမည့် လူသားတစ်ယောက်၏ ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များကို ကြိုတွေးကာ စိုးရိမ်တတ်ပုံကို ဆက်စပ်သိမြင်လာရလေ၏။

လေပြည်သည် မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှုကို သိခွင့်ရရန် ရှာဖွေရင်း နွေတစ်ရက်တွင် သရက်ပင်နှင့် ဆုံရာ သရက်ပင်က လေပြည်ကို ပုတ်သင်နှင့် တူသောသူ ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားကြောင့် လေပြည်သည် ခွန်အားကြီးသော လေအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားသင့်ကြောင်း အတွေးဖြစ်ခဲ့ပုံကို ― “တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ကာလအတန်ကြာ ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ ကြောက်စိတ်တွေက သူ့ကိုယ်ပေါ်မှာ ဖြူးဆူးတွေလို ပြန်ထွက်လာကြတယ်။ ‘ငါ ကြောက်လို့ မဖြစ်ဘူး၊ ငါ ကြောက်နေရင် ပိုဆိုးလာမှာ’ ဟု သူ ရေရွတ်တယ်။ ‘ငါ ခွန်အားရှိမှ ဖြစ်မယ်၊ ငါ အားကြီးအောင် လုပ်မှ ဖြစ်မယ်’ ဟု သူ့ကိုယ်သူ ပြောလိုက်တယ်” ဟူ၍ ရေးသားထားသည်။ ဤတွင် သရက်ပင်၏ စကားကြောင့် မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှုပုံသဏ္ဌာန်အစစ်အမှန်ကို ရှာတွေ့ခဲ့ပြီ ဟု ထင်ခဲ့သော လေပြည်သည် မိမိကိုယ်မိမိ သံသယဖြစ်လာရပြီး အခြားသော အသွင်တစ်ခုကို ကူးပြောင်းရန် ကြိုးစားပုံသည် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်၏ စကားကြောင့် မိမိကိုယ်မိမိ ယုံကြည်မှုမရှိ ဖြစ်ကာ ထိုသူတို့၏ စကားအလိုက် ပြောင်းလဲနေထိုင်တတ်ရန် ကြိုးစားတတ်ကြသော လူတို့၏ သဘာဝကို ဆက်စပ်သိမြင်လာစေသည်။ အားနည်းခြင်းကို ကြောက်ရွံ့ပြီး ခွန်အားကြီးခြင်းကို မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှု ဟု ယူဆလိုက်သော လေပြည်၏ အတွေးကို ထောက်ချင့်ခြင်းအားဖြင့်  ‘အားကြီးသူသာ နိုင်စတမ်း’ ဟူသော လူသားတို့၏ တွေးမြင်ယူဆတတ်ပုံကို နိမိတ်ပုံထင်ဟပ်ပြလိုက်ခြင်းပင်။

လေပြည်သည် လေနီကြမ်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ လေပြည်ဘဝကကဲ့သို့ အများ၏ နှစ်သက်မှုကို မခံရဘဲ မလိုလားမှု၊ ရွံ့ကြောက်မှု၊ အမုန်းစကားများနှင့်သာ ကြုံရပုံကို ― “သူ မြို့တစ်မြို့ကို ဖြတ်ပြီး ပျံခဲ့တယ်။ သူ့ကို မြင်တာနဲ့တင် မြို့ထဲက သစ်ပင်၊ သစ်ခက်၊ သစ်ရွက်တွေက မြို့ထဲကို မလာဖို့ တော်လဲသလို အော်ပြီး နှင်တယ်။ အိမ်တံခါးတွေက မကြည်ဖြူဟန်နဲ့ ဆောင့်ပိတ်သွားကြတယ်။ အဲဒီဆူညံသံတွေရဲ့ ကြားကနေ သူ့ကို အော်ဟစ်ဆဲဆိုလိုက်တဲ့ လူယောက်ျားတစ်ယောက်ရဲ့ အသံနဲ့ သူ့ကို ကြောက်လန့်ပြီး ဟစ်ငိုနေတဲ့ လူကလေးနှစ်ယောက်ရဲ့ အသံကိုလဲ သူ ကြားလိုက်ရသေးတယ်။ ဘာလဲ သူ ဘာမှ မလုပ်ဘဲ ဘာကြောင့် အားလုံးက သူ့ကို မုန်းနေကြတာလဲ။ သူ အဖြေကို ရှာမရဘူး” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “သူ လေပြေဘဝတုန်းက သူ့ကို အားလုံးက ချစ်ကြတဲ့အကြောင်း ပြန်တွေးမိတယ်။ အခုတော့ အဲဒီလို မဟုတ်ဘဲ အားလုံးက သူ့ကို ဆဲဆိုနေကြတာ။ ဘာကြောင့်လဲ၊ ဒါ ဘာကြောင့်လဲ။ အဲဒီမေးခွန်းကို မေးဖို့အတွက် သူ ကြီးမားတဲ့ ညောင်ပင်အိုတစ်ပင်ရဲ့ အနားကို ကပ်လိုက်တယ်။ သူ ဘာမှ မပြောရသေးခင်မှာဘဲ သူ့လက်နဲ့ ထိမိလိုက်တဲ့ ညောင်ပင်ကြီးရဲ့ လက်တံတစ်ခုက ဝုန်းခနဲ ကျိုးပဲ့သွားတယ်။ သူ အလျှင်အမြန် နောက်ဆုတ်လိုက်ပေမယ့် မမီတော့ဘူး။ ညောင်ပင်ကြီးက သူ့ကို မင်းနဲ့ ငါ ဘာအငြိုးများ ရှိလို့လဲကွယ် ဆိုတဲ့ အကြည့်နဲ့ ကြည့်နေခဲ့ပြီ” ဟူ၍လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။ မြို့ကို ဖြတ်၍ ပျံသန်းခဲ့သော လေနီကြမ်းသည် မိမိ ထင်ထားသည့်အတိုင်း အများ၏ လိုလားမှုကို မခံရဘဲ မလိုလားမှုများကိုသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အခြားသူ၏ စကားကြောင့် အသွင်ပြောင်းလဲခဲ့သော လေနီကြမ်းသည် မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အခြားသူများ၏ လက်ခံနိုင်မှု ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို အဖြေရှာမရသဖြင့် ညောင်ပင်အိုကို မေးရန် ချဥ်းကပ်ရာ ထိုချဥ်းကပ်မှုသည် ညောင်ပင်အိုအတွက် ထိခိုက်မှုကိုသာ ဆောင်ကြဥ်းခဲ့သည်။ လေနီကြမ်း၏ ဖြစ်အင်သည် လူ့လောက၏ သဘောသဘာဝတစ်ခုကို ထင်ဟပ်ပြသနေ၏။ လူသားတို့သည် ယခင်က မိမိ၏ လက်ရှိအနေအထားကို ကျေနပ်နေခဲ့မိသော်လည်း အခြားသူတစ်ဦးက ဝေဖန်လာလျှင် ထိုကျေနပ်မှုသည် တမုဟုတ်ချင်း ပျောက်ပျက်သွားကာ ထိုဝေဖန်သူ၏ စကားအတိုင်း မိမိကိုယ်မိမိ ပြောင်းလဲတတ်ကြသည်။ ထိုသို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် မိမိ မျှော်မှန်းထားသည့်အတိုင်း ကောင်းမွန်ခြင်းများကို မယူဆောင်လာဘဲ အပျက်သဘောများကိုသာ ယူဆောင်လာတတ်ကြောင်းကို လေနီကြမ်း တွေ့ကြုံရသည့် အဖြစ်အပျက်များဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးထားခြင်းပင်။

“လေပြေရဲ့ခရီး” ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာသည် လေပြည်ကို လူသားဖြင့် နိမိတ်ပုံပြုထားသေးသည်။ လေပြည်သည် အသက်မဲ့သော အရာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း တွေးမြင်ခံစားပြုမူနိုင်သော လူသားတစ်ဦးအသွင် တင်စားထား၏။ ဤနိမိတ်ပုံကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှုအစစ်အမှန်ကို ရှာဖွေရာတွင် အခြားသူများ၏ စကားကို နားယောင်လိုက်၍ အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲနေပါက အမှန်ကို တွေ့နိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ မိမိ၏ လက်ရှိပုံသဏ္ဌာန်ပင် ပျောက်ပျက် ပျက်စီးသွားတတ်ကြောင်း ဟူသည့် ဘဝအသိအမြင်ကိုပါ ဆက်စပ်သိမြင်လာစေသည်။

ရှေ့တွင် တင်ပြခဲ့သော “ဘွန်ဇိုင်း” နှင့် ယခု “လေပြေရဲ့ ခရီး” ဝတ္ထုများတွင် စာရေးဆရာသည် ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် ကန့်သတ်သိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်ရာတွင် ဝတ္ထုပါ သက်မဲ့ဇာတ်ဆောင်တို့ကို သက်ရှိအသွင် တင်စား၍လည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန်ကို အတွေးခံစားချက်နှင့် ပြုမူနိုင်သော လူသားအသွင် တင်စား၍လည်းကောင်း နိမိတ်ပုံ ဖန်တီးထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ထို့ပြင် ဇာတ်ဆောင်တို့၏ အပြောစကားများ၊ အတွေးစကားများနှင့် အပြုအမူများ၊ ဇာတ်လမ်းအဖြစ်အပျက်များကို စာရေးဆရာ၏ စိတ်ကူးဉာဏ်၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ အသိအမြင်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်သရုပ်ဖော်ကာ နိမိတ်ပုံဖန်တီးထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ နိမိတ်ပုံဖန်တီးထားခြင်းဖြင့် စာဖတ်သူ၏ စိတ်တွင် ဝတ္ထုကို နှစ်သက်မှုဖြစ်လာပြီး ဝတ္ထုတွင် ထည့်သွင်းဖန်တီးထားသည့် အသိအမြင်နှင့် အတွေးအယူအဆတို့ကိုပါ ဆက်စပ်သိမြင်လာနိုင်သည်ကို တွေ့ရှိရပေတော့သည်။ ။

ဆက်ရန် . . .

ရေအေးသည် “ဘွန်ဇိုင်း” ဝတ္ထုကို (၂၀၁၆) ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလထုတ် ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဤဝတ္ထုတွင် ဘွန်ဇိုင်းပင်တစ်ပင် ဖြစ်လာပုံကို သစ်စေ့ငယ်ဘဝမှ စတင်၍ သစ်ပင်လား မြောက်သည်အထိ တစ်ဆင့်ချင်း ရေးသားထားသည်။ သစ်စေ့ငယ်သည် မြေပြင်ထဲသို့ ထိုးနှစ်ကာ သစ်ပင်ဖြစ်ရန် ကြိုးစားပုံ၊ သစ်ပင်ငယ်အဖြစ် ပေါက်လာပြီးနောက် လူသားက မြေပြင်မှ နှုတ်ယူသွားကာ “ဘွန်ဇိုင်း” အဖြစ် ပုံသွင်းရန် ယူဆောင်သွားပုံ၊ သစ်ပင်ငယ်သည် မိမိကိုယ်တိုင်၏ ဆန္ဒမပါဘဲ ပုံသွင်းခံရပုံ၊ အသက်ဆက်ရှင်နိုင်ရေးအတွက် သစ်ပင်ငယ်၏ စိတ်အားတင်းပုံ၊ “ဘွန်ဇိုင်း” ဖြစ်လာပြီးနောက် လိပ်ပြာများ၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရပုံ၊ ဝတ်ရည်နှင့်ပတ်သက်၍ လိပ်ပြာတစ်ကောင်၏ ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို ခံရပုံနှင့် သစ်ပင်ငယ်၏ ခံစားချက်တို့ကို တင်ပြထား၏။ ဤတွင် ရေအေးသည် ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် ကန့်သတ်သိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှု အတတ်ပညာကို အသုံးပြုကာ လူ့လောက၊ လူ့သဘာဝအကြောင်း တင်ပြထားသည်။ တစ်ချက် လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့်ပါမည်။

သစ်စေ့ငယ်သည် သစ်ပင်ဘဝသို့ ကူးပြောင်းရန် သူ၏ အခွံမာကို ခွဲထုတ်ကာ မြေကြီးထဲတွင် သူ၏ အမြစ်များကို နှစ်မြှုပ်၍ စတင်ရှင်သန်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ပုံကို ရေးသားရာတွင် သစ်စေ့ငယ်၏ ချီတုံချတုံ ဝေခွဲမရဖြစ်နေပုံကို “ပထမတွင် သစ်စေ့ငယ်၏ စိတ်သည် ချီတုံချတုံ။ သူ့ဝတ်ရုံကြီး ချွတ်လိုက်ရင် သိပ် ချမ်းမလား၊ သူ အအေးရိုက်ပြီး သေသွားမလား၊ ခရုတစ်ကောင်က သူ့ကို စားလိုက်မလား၊ စိတ်သည် မဝံ့မရဲ။ သူကြားဖူးသည့် သစ်စေ့တို့၏ ဘဝအကြောင်းပုံပြင်များက သူ့ကို ခြောက်ခြားစေ၏။ တစ်ချိန်တည်းပင် အကြောက်လွန်ပြီး သစ်ပင်မဖြစ်ခဲ့သော သစ်စေ့ပုံပြင်များကလည်း သစ်စေ့ငယ်၏ အတွေးထဲတွင် ရစ်ဝဲနေသည်။ သူတကာ၏ တံတွေးခွက်တွင် ပက်လက်မျောပြီး သူတကာက သရော်လှောင်ပြောင်ခံရသည့် သူရဲဘောကြောင်သည့် သစ်စေ့များ။ သူသာ သစ်ပင်မဖြစ်ခဲ့လျှင်လည်း ‘အဖြစ်မရှိတဲ့ သစ်စေ့ပုပ်ပါကွာ’ ဟု ဘေးပတ်ပတ်လည်ရှိ သစ်ပင်များသည် စကားတင်းဆိုကြမည် ထင်၏” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ လူသားတို့သည် ငယ်ရွယ်စဥ်တွင် မိမိထက် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူ၊ အတွေ့အကြုံရင့်သန်သူတို့ထံက ဘဝနှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းခြင်းရာများကို လက်ဆင့်ကမ်း ကြားသိခဲ့ကြရလေ့ရှိသည်။ အခြားသူများ၏ အကူအညီမပါဘဲ မိမိကိုယ်တိုင် တစ်ယောက်တည်း ဘဝထဲသို့ တိုးဝင်ခြေချရသည့်အခါ ထိုအကြောင်းများသည် လူသားတို့အပေါ် လွှမ်းမိုးတတ်ပုံကို စာရေးဆရာက သတိပြုမိခဲ့ဟန်တူ၏။ ထိုကြောင့်ပင် စာရေးဆရာသည် သစ်စေ့ငယ်သည် အပင်ဖြစ်လာရန် စတင်ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ပုံကို နိမိတ်ပုံအနေဖြင့် ထင်ဟပ်ဖန်တီးထားခြင်းက လူသားတို့သည် အရွယ်ရောက်သည့်အခါ မိမိဘဝကို ကိုယ်တိုင်အခြေတည်ရပုံကို ဆက်စပ်ခံစားလာမိစေသည်။

သစ်စေ့ငယ်သည် ရင်ဆိုင်ရမည့် အခက်အခဲများကို တွေးမိသော်လည်း ဆက်လက် ရှေ့မတိုးလျှင် သစ်ပင်ဘဝသို့ ရောက်မည်မဟုတ်သဖြင့် ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ပုံကို “သစ်စေ့ငယ်သည် သူ့ဝတ်ရုံမာမာအား အတွင်းကနေ ထပ်ခနဲထိုးခွဲ၏။ အေးစက်စက်လေတို့သည် စူးခနဲ ဓားနဲ့ထိုးလိုက်သကဲ့သို့ သစ်စေ့ငယ်ထံ တိုးဝင်လာကြသည်။ သစ်စေ့ငယ်သည် အံတင်းတင်း ကြိတ်လိုက်ရင်း သူ၏ခြေအစုံအား သူ့အောက်ခြေရှိ မြေသားမွမွထဲသို့ အသာထိုးသွင်း၏။ သူ့ရဲ့လက်နှစ်ဖက်ကို မိုးကောင်းကင်ဆီသို့ ဆန့်တန်း ချီမြှောက်လိုက်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ရေးသားထားသည်။ ဤသရုပ်ဖော်အဖွဲ့သည် ဘဝထဲသို့ စတင်အခြေချရသည့် ကာလသည် လွယ်ကူခြင်းမရှိဘဲ အမျိုးမျိုးသော အန္တရာယ်များနှင့် တွေ့ကြုံရတတ်ပုံ၊ ထိုအန္တရာယ်များကြားကပင် မိမိတို့ဘဝကို မရရအောင် ကြိုးစားခြေကုပ်ယူတတ်ကြသော လူသားတို့၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် အားမာန်ကိုပါ ခံစားသိမြင်လာစေသော နိမိတ်ပုံတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။

သစ်စေ့ငယ်သည် သစ်ပင်ငယ်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် မိမိ၏အသွင်သဏ္ဌာန်နှင့် ပတ်သက်၍ ဂုဏ်ယူမဆုံး ဖြစ်နေမိသည်။ နောင်အနာဂတ်တွင် သူလုပ်ဆောင်မည့် အရာများကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြောပြနေတတ်သေးသည်။ နေရာအသစ်တွင် အသွင်အသစ်ဖြင့် အခြေကျလာသော သစ်ပင်ငယ်၏ သရုပ်ကို “တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာသည့် သူ့ကိုယ်သူလည်း ဂုဏ်ယူသလို ကြည့်၏။ တစ်ခါ တစ်ခါတွင် သိပ်အားတောင့်တာပဲ ဟုလည်း သူ့လက်မောင်းတွေကို ညစ်ပြီး အားစမ်းသေးသည်။ ခပ်သော့သော့ လေသရမ်းက မွေ့လျှင်မူ သွေးပိုကြွကာ ကိုယ်ကို ယိမ်းနွဲ့ ပြီး ကခုန်တော့သည်။ ဟိုဟိုဒီဒီ ပျံသန်းနေသည့် လိပ်ပြာများကိုလည်း အော်နှုတ်ဆက်၏။ ဘေးပတ်ပတ်လည်မှ သစ်ပင်များကိုလည်း ပေါက်ပေါက်ဖောက်သကဲ့သို့ မပြတ်တမ်း စကားလှမ်းပြောသည်။ သူသည် အရောင်တောက်တောက် အပွင့်ကား ကား အလွန်လှပသည့် ပန်းများကို ပွင့်စေမည့် အကြောင်း၊ သူ့ဘေးတွင် လိပ်ပြာများ ပတ်ပတ်လည်နေမည့်အကြောင်း ကြွားလုံးများထုတ်၏” ဟူ၍ ရေးသားထားသည်။ သစ်ပင်ငယ်၏ မိမိကိုယ်မိမိ အားရနေပုံနှင့် မြူးကြွနေပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ဤအဖွဲ့ပါ “ဂုဏ်ယူသလို ကြည့်”၊ “သွေးပိုကြွ”၊ “ပေါက်ပေါက်ဖောက်သကဲ့သို့”၊ ကြွားလုံးထုတ်” ဟူသော အသုံးတို့သည် မိမိ လုပ်ဆောင်ရသည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်မြောက်တိုးတက်လာသည်ကို မြင်တွေ့ရသည့်အခါ  လူသားတို့၏ ကျေနပ်အားတတ်ကာ ဂုဏ်ယူမဆုံးဖြစ်တတ်ပုံကို ခံစားသိမြင်လာစေပါသည်။

သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိမည့် အရေးကို တွေးကာ ကြိုးစားရှင်သန်နေသည့် သစ်ပင်ငယ်ဆီသို့ သူ၏ဘဝကို အလုံးစုံပြောင်းလဲပစ်မည့် အရာတစ်ခု ရောက်ရှိလာပုံကို “သစ်ရွက်ဆွေးများကြား ဖြတ်လာသည့် တရှပ်ရှပ်ခြေသံနှင့် လူတစ်ယောက်သည် ပျော်ရွှင်မြူးတူးနေသော သစ်ပင်ငယ်၏ အနားသို့ ဖျတ်ခနဲ ရောက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ‘ဒီအပင်ပေါက်အရွယ်က အကောင်းဆုံးပဲ’ ဟု ရေရွတ်ကာ သစ်ပင်ငယ်၏ အောက်ခြေမှ မြေကြီးကို တူးဆွတော့၏” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ပြည့်နေသည့် အချိန်တွင် သစ်ပင်ငယ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အခြားအရာများကို သတိမေ့လျော့ခဲ့ဟန်တူသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သူသည် သူ၏အနားသို့ ရောက်လာသော လူ၏ခြေသံကို မကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသရုပ်ဖော်အဖွဲ့တွင် ပါသော “တရှပ်ရှပ် ခြေသံ” နှင့် “ဖျတ်ခနဲ” ဟူသော အသုံးတို့သည် လူသားတို့၏ ဘဝသို့ ရုတ်ချည်း ရောက်ရှိလာတတ်သော လောကဓံတရားကို ထင်ဟပ်ပြထားခြင်း ဖြစ်၏။ ပျော်ရွှင်မှုလွှမ်းနေချိန်တွင် အကောင်းဆုံးသောအရာများနှင့် အတူရှိနေရသည့်အတွက် အန္တရာယ်ကို မေ့လျော့နေတတ်သော လူသားတို့၏ သဘာဝနှင့် အန္တရာယ် ဟူသည် ဘဝထဲသို့ အချိန်မရွေး ရောက်လာတတ်ပုံတို့ကို ဆက်စပ်သိမြင်လာအောင် သရုပ်ဖော်ရေးဖွဲ့ထားသည့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုပင်။

သစ်ပင်ငယ်သည် ဘွန်ဇိုင်းပင်အဖြစ်သို့ ပုံသွင်းဖန်တီးခြင်းခံရပုံကို ရေးသားရာတွင် စာရေးဆရာသည် သစ်ပင်ငယ် ကြုံတွေ့ခံစားရသော ဖြစ်ရပ်များကို –

“သစ်ပင်ငယ်သည် သတိလည်တစ်ချက်၊ မလည်တစ်ချက် ကပ်ဆိုးကြီးတစ်ခု ဖြတ်သန်းနေသည်နှင့် တူ၏။ အသိဝင်လာသည်နှင့် အပင်ငယ်သည် သူ့ဖြစ်အင်အတွက် မျက်ရည်တွေတွေ ကျ၏။ ဝမ်းနည်းပက်လက် ငို၏။ ပေါက်ပေါက်ကွဲကွဲ အော်ဟစ်၏။ ထို့နောက် သတိလစ်သွားပြန်သည်။ တစ်နေ့ပြီး တစ်နေ့ ကုန်ခဲ့ပြီးနောက် လုံလောက်သော ရေမရသည့် သစ်ရွက်များသည် တဖွဲဖွဲ ကြွေကျကုန်၏။ ခြေများလက်များသည်လည်း အဘိုးအိုတစ်ယောက်၏ လက်များသဖွယ် ကုပ်ကိုင်းခြောက်သွေ့ကုန်၏။ သစ်ပင်ငယ်၏ သဏ္ဌာန်သည် သေခြင်းကို စောင့်နေသည့် လူအိုကြီးနှင့်မခြား။ အသိစိတ်များကလည်း ဝေဝေဝါးဝါး” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊

သစ်ပင်ငယ်သည် သူ့အနားရှိ အခြားသောသစ်ပင်တို့၏ ဖြစ်အင်ကိုကြည့်၍ သူတို့၏ အားအင်တက်ကြွစေသည့် သီချင်းသံကို ကြားကာ အတွေးဖြစ်ရပုံကို –

“သစ်ပင်အားလုံးသည် ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်များ၏ အောက်တွင် အလူးလူး အလိမ့်လိမ့်။ အံ့ဩစရာကား သစ်ပင်တို့သည် သီချင်းအဆိုမပျက်ကြ။ ‘ဘဝက … နာကျင်ခြင်း။ ဒုက္ခက … ပင်လယ်ပဲ။ ကူး … ကူး … ကူးဖြတ် မယ်။ သောက … တောင်တန်းကို ကျော်ပစ်လိုက် … ။ မင်း မောပန်းတဲ့အခါ … မင်း တွေးပေါ့။ မင်း ပန်းပွင့်တွေနဲ့ လှမယ့် ကမ္ဘာ … ။ မင်းအနား ဝဲပျံနေမယ့် လိပ်ပြာများ … ။ တွေးကြည့်လိုက် … ။ မျှော်လင့်ချက်က မင်းရဲ့ အဖော် … ။’ သစ်ပင်ငယ်သည် စိတ်ထဲမှ တီးတိုးလိုက်ဆိုကြည့်၏။ ထိုသီချင်းကို အော်ဟစ်နေရင်းပင် သစ်ပင်တို့၏ သွေးစိမ်းရှင်ရှင် ဒဏ်ရာများသည် သစ်ပင်ငယ်၏ ရှေ့ တွင်ပင် အနာဖေး တက်လာကြပြန်၏။ ဘယ်လိုစိတ်ခွန်အားတွေများ သူတို့နှလုံးသားထဲ ဝင်ခိုနေပါလိမ့်” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊

သစ်ပင်ငယ်သည် နာကျင်သော်လည်း ရှင်သန်ရေးအတွက် ဆက်လက်ကြိုးစားပုံကို –

“သစ်ပင်ငယ်သည် မျက်စိကို တင်းတင်းမှိတ်ပြီး ညှိုးခြောက်နွမ်းရော်နေသည့် သူ၏ လက်နှစ်ဖက်အား ဆတ်ခနဲ ခြွေချလိုက်သည်။ နာကျင်မှုသည် ကျောတစ်လျှောက် စိမ့်တက်လာသည်။ သစ်ပင်ငယ်သည် အံကြိတ်ပြီး ‘ငါ အသက်ရှင်ရမယ်’ ဟု မာန်တင်း၏။ ပါးပြင်ပေါ်တွင် မျက်ရည်များသည် တွေတွေစီးနေ၏” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊

“အသွားထက်ထက် ကတ်ကြေးသည် တရွှပ်ရွှပ် ညှပ်ချလိုက်သည်။ သစ်ပင်ငယ်၏ အသား၊ အရိုးနှင့် အရွက်များသည် တမဟုတ်ချင်း ပဲ့ကျသွား၏။ ကတ်ကြေးတစ်ချက် ပြတ်သွားတိုင်း သစ်ပင်ငယ်သည် အားခနဲ ညည်းညူ၏။ ကိုယ်ကို ဆတ်ခနဲ တွန့်လိမ်ပြီး ရုန်းကန်၏။ … မာန်တင်းထားသည့် ကြားကပင် နာကျင်မှုကြောင့် မျက်ရည်သည် စိုဆင်းလာသည်။ ‘အားတင်းလိုက်စမ်း’ သစ်ပင်ငယ် ရေရွတ်၏။ တစ်ရက်နှစ်ရက်ဆိုလျှင် သွေးတွေ တိတ်သွားမည်။ သုံး၊ လေးရက်ဆိုလျှင် အနာတွေ ကျက်လာမည်။ တစ်ပတ်ခန့်ကြာလျှင် ရွက်သစ်များ ပြန်ဝေလိမ့်လာမည်။ နှစ်ပတ်ကုန်သွားလျှင် ခြေအသစ်၊ လက်အသစ်များ ပြန်ထွက်လာလိမ့်မည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

နာကျင်မှုကို အံတုပုံနှင့် အရွဲ့တိုက်ရှင်သန်ပုံတို့ကို –

“‘ရှုံးပြီလို့ မတွေးမချင်း အမေ့သား မရှုံးသေးဘူး’ သူ့အမေစကားကို အတွတ်တွတ်ရွတ်၏။ သစ်ပင်ငယ်သည် မျက်စိစုံမှိတ်ပြီး သီချင်းကို ဟစ်၏။ ပြီးလျှင် နာကျင်နေသည့် ကိုယ်ကို အတင်း (ယိမ်းထိုးပြီး) ကခုန်၏။ ‘နာစမ်း၊ နာလိုက်စမ်း၊ နာချင်သလောက် နာလိုက်စမ်း’ ဟု ဒေါသတကြီးအော်၏။ လက်ဖဝါးပြင်နှစ်ဖက် အဖြတ်ခံထားရသည့် သူ့လက်ငုတ်တိုနှင့် ဖြောင်းခနဲနေအောင် လက်ခုပ်တီး၏။ မျက်နှာကား ထီမထင်သလို မဲ့မဲ့ကြီးပြုံးလျက် ရှိသည်” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ “ကွေးကောက်ကောက်သံကြိုးများသည် သစ်ပင်ငယ်အား တုပ်နှောင်ထား၏။ ခြေထောက်နှင့် လက်များသည် လှုပ်ရှား၍ မရတော့။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် စောင်းကန်းကန်းနှင့် တောင့်တောင့်ကြီး ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် သစ်ပင်ငယ်၏ စိတ်ဓာတ်သည် ကျဆင်းခြင်း မရှိ။ သီချင်း ပိုဆိုလာ၏။ ဟာသများ ပိုပြောလာ၏။ ‘မင်းကို သူတို့က အငတ်ထားမယ်။ ရေဖြတ်မယ်။ အမြစ်တွေကိုလည်း ဖြတ်မယ်’ ဟု သူ့ဘဝတွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဆို၏။ ပြီးလျှင် မင်းဒုက္ခကို ကျော်နိုင်ခဲ့လို့သာ၊ အသက်မသေခဲ့လို့သာ မင်းအကြောင်း ပြောနေကြတာ။ မင်းသာ သေသွားခဲ့ရင် ဘယ်သူမှ မမှတ်မိတော့ဘူး’ ဟု အသစ်ရောက်လာသည့် သစ်ပင်ငယ်များကို အော်ကြီးဟစ်ကျယ်ပြော၏” ဟူ၍ လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။

ဤအဖွဲ့များသည် သစ်ပင်ငယ်၏ နာကျင်မှုဝေဒနာကို ဖော်ပြရုံမျှမက ပုံသွင်းခံရခြင်း ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ခံစားလာရသော ဝမ်းနည်းမှု၊ အားလျော့မှု၊ အလိုမကျမှု၊ ဒေါသများအပြင် မည်မျှပင် နာကျင်ခက်ခဲနေရသော်လည်း ကောင်းမွန်သော မျှော်လင့်ချက်များကို တွေး၍ မိမိ၏ရှင်သန်မှုအတွက် အဆုံးထိ ကြိုးစားတောင့်ခံသွားမည့် အားမာန်ကိုပါ ပေါ်လွင်စေပါသည်။ သစ်ပင်ငယ်၏ ထိုခံစားချက်များသည် လောကဓံ၏ ထိုးနှက်ချက်များ သို့မဟုတ်  အင်အားကြီးသူတို့၏ ဖိနှိပ်ပုံသွင်းမှုကို ခံရသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော လူသားတို့၏ စိတ်နာကျင်မှုဝေဒနာများကို ဆက်စပ်ခံစားလာရစေသည့်အပြင် သစ်ပင်ငယ်၏ မလျှော့သောအားမာန်သည် အခက်အခဲများနှင့် ဝေဒနာများကြားက ဘဝအတွက် လူသားတို့၏ အားမလျှော့လိုသောစိတ်နှင့် အခက်အခဲများပြီးသည့်နောက် ရလာမည့် ကောင်းမွန်သောအရာများကို မျှော်လင့်ခြင်းဖြင့် ကြံ့ကြံ့ခံရင်ဆိုင်တတ်သော စိတ်ဓာတ်တို့ကို ဆက်စပ်သိမြင်လာစေပေသည်။

သစ်ပင်ငယ်သည် ဘွန်ဇိုင်းပင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ပန်းများဖြင့် ဝေဆာနေချိန်တွင် လိပ်ပြာများက သစ်ပင်ငယ်ကို ချီးမွမ်းကြပုံနှင့် သစ်ပင်ငယ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို “သိပ်လှသတဲ့။ သစ်ပင်ငယ်၏အနား တရစ်ဝဲဝဲ ပျံနေသည့် လိပ်ပြာငယ်တို့သည် အပြန်အလှန်အော်ဟစ်နေကြ၏။ သစ်ပင်ငယ်သည် ‘ဟက်’ ခနဲ ရယ်ရင်း ‘တကယ် လား’ ဟု မယုံသလိုနှင့် ပြန်မေး၏။ ပြီးလျှင် ‘ကျေးဇူးပါ၊ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်’ ဟု တမင် ချိုအီထားသည့် အသံနှင့် ပြန်ပြော၏။ ‘ကျွန်တော့်ရဲ့ ပိုင်ရှင်က အချိန်ယူ ပြုပြင်ပေးခဲ့လို့ပါဗျာ’ ဟူသော ကျေးဇူးစကားကိုလည်း တတွတ်တွတ်ပြော၏။ ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားနေသည့် မျက်နှာသည့် နာကျင်ခဲ့ရသည့် အချိန်များကို သတိရဟန်မတူတော့” ဟူ၍ ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ဤသရုပ်ဖော်အဖွဲ့သည် အတင်းအကြပ် ပုံသွင်းမှုကြောင့် နာကျင်ခံစားခဲ့ရသည့် ဝေဒနာများကို ချီးမွမ်းစကားများ ကြားရခြင်းကြောင့် မေ့လျော့သွားသည့် သစ်ပင်ငယ်၏ အပြုအမူမှ တစ်ဆင့် မိမိအပေါ်  မည်မျှပင်ဖိနှိပ်ထားပါသော်လည်း ထိုဖိနှိပ်သူ၏ ပုံသွင်းဖိနှိပ်မှုက ဖြစ်ပေါ် လာသည့် စကားကောင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် အကျိုးတစ်ခုခု ရလာလျှင် ဖိနှိပ်မှုနှင့် ရက်စက်မှုများကို မေ့လျော့ကာ ဖိနှိပ်သူကိုပင် ကျေးဇူးရှိသူအဖြစ် မှတ်ထင်တတ်သော လူ့သဘောသဘာဝကို ဆက်စပ်ထင်ဟပ် သရုပ်ဖော်ထားသော နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုပင်တည်း။

ဝတ်မှုန်ကူးမည့် အချိန်ရောက်လာသောအခါ သစ်ပင်ငယ်၏ ပန်းပွင့်များမှ ဝတ်ရည်သောက်သုံးရန် ရောက်လာသည့် လိပ်ပြာတစ်ကောင်နှင့် သစ်ပင်ငယ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို –

“ထွီ … ပေါ့ရွှတ်ရွှတ်နဲ့ အလကားပဲ၊ အပြင်ပန်းကသာ လှတာ၊ အနှစ်သာရက နတ္ထိ”

“လိပ်ပြာသည် သစ်ပင်အား ဆတ်ခနဲတွန်းဖယ်လိုက်၏။ လဲပြိုလုလု ယိမ်းယိုင်သွားသည့် သစ်ပင်ငယ်သည် ‘အမြင်သာ လှတာ၊ အပေါစားဟေ့၊ အထင်မကြီးနဲ့’ ဟု အော်ဟစ်နေသည့် လိပ်ပြာကို ကြည့်ရင်း စိတ်ထဲ အောင့်ခနဲ ခံစားချက်နှင့်အတူ ဒေါသသည် ထောင်းခနဲထွက်၏။

ထို့နောက် ‘သစ်ပင်တစ်ပင် ဘယ်လိုဘဝကို ဖြတ်ပြီး ရှင်သန်ခဲ့ရတယ် ဆိုတာကို မစဥ်းစားဘဲ ဝတ်ရည်မချိုတာကိုပဲ မြင်တဲ့လိပ်ပြာယုတ်၊ ဘယ်တော့မှ ငါ့ဝတ်ရည် လာမသောက်နဲ့’ ဟု စူးစူးဝါးဝါး အော်ဟစ်ပြီး သူ၏ ဝတ်ရည်အိုးကို ပိတ်ချလိုက်သည်။ ပြီးလျှင် ‘ငါ့ဝတ်ရည်နဲ့ မတန်တဲ့အကောင်’ ဟု မျက်နှာကို မော့ချီထားလိုက်၏။

တစ်ချိန်တည်းပင် သစ်ပင်ငယ်သည် လိပ်ပြာ၏ ခြေထောက်များနှင့် သူ၏ ပွင့်ချပ်များတွင် အပြန်အလှန် ကူးလူးကျန်ခဲ့သည် ဝတ်မှုန်များအတွက် စိတ်ထဲတွင် အူလှိုူက်သည်းလှိုက် ကျိတ်ရယ်လိုက်ရင်းပင် အခြား မအူမလည် လိပ်ပြာတစ်ကောင်ကို ဆွဲဆောင်ရန် သူ၏ စိမ်းဖန့်ဖန့်ဝတ်ရုံနှင့် ဆန့်တန်းထားသော လက်တံနှစ်ဖက်ပေါ်မှ ရွှေရောင်ပန်းပွင့်များကို လှသထက်လှအောင် ဖြန့်ခင်းလိုက်၏” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ရေးသားထားသည်။

လိပ်ပြာသည် သစ်ပင်ငယ်၏ ရုန်းကန်ကြိုးစားကား နာကျင်မှုကို အံတု၍ ရှင်သန်ခဲ့ရသော နောက်ကြောင်းကို မသိ၊ သူအလိုရှိရာသည် ချိုမြိန်သောပန်းဝတ်ရည်များသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လိပ်ပြာသည် မိမိအလိုရှိသော ချိုမြိန်မှုကို မရလျှင် ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည်။ မိမိ၏ အကြောင်းစုံကို မသိသည့်အပြင် အားမနာတမ်းပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည့် လိပ်ပြာကို စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်သည့် သစ်ပင်ငယ်၏ အပြုအမူသည်လည်း သူကြုံတွေ့ခံစားခဲ့ရသော ဝေဒနာများမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းပင်။ လိပ်ပြာ၏ အပြုအမူသည် မိမိအလိုရှိရာကိုသာ ရှေးရှုတတ်သော၊ မိမိမျှော်လင့်ထားသည့်အရာ မဟုတ်ခဲ့လျှင် ထိုအရာကို ပြုလုပ်ပေးသူတို့၏ နောက်ခံအကြောင်း စိတ်မဝင်စား၊ ထည့်မတွေးပေးဘဲ ပြစ်တင်ဝေဖန်တတ်သော လူသားတို့၏ သဘောသဘာဝကို ဆက်စပ်သိမြင်လာစေ၏။ ထို့ပြင် သစ်ပင်ငယ်၏ အပြုအမူသည်  မိမိအကြောင်းကို အလုံးစုံမသိဘဲ အခြားသူများက ဝေဖန်ပြစ်တင်လာလျှင် ခံပြင်းဒေါသထွက်တတ်သော လူသားတို့၏ သဘာဝနှင့် မိမိ၏ အားသာချက်ကို အသုံးပြုကာ မိမိ အလိုရှိရာကို ပရိယာယ်ဖြင့် အထမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်တတ်ကြသည့် လူသားတို့၏ သဘောသဘာဝကို ဆက်စပ်ခံစားသိမြင်လာစေပြန်သည်။

“ဘွန်ဇိုင်း” ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာသည် သစ်ပင်ငယ်နှင့် လိပ်ပြာကို လူသားဖြင့် နိမိတ်ပုံပြုထားခြင်းပင်။ ဘွန်ဇိုင်းပင်သည် အသက်မဲ့သော သစ်ပင်တစ်ပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ လိပ်ပြာသည် လူသားတို့ကဲ့သို့ တွေးမြင်ပြုမူနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း စာရေးဆရာသည် ထိုသစ်ပင်နှင့် လိပ်ပြာတို့ကို အတွေးနှင့် ခံစားချက်ရှိသော သက်ရှိများအသွင် တင်စားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနိမိတ်ပုံကို ဖန်တီးလိုက်ခြင်းဖြင့် သစ်ပင်ငယ်နှင့် လိပ်ပြာကို လူသားအဖြစ် ထင်မြင်လာစေပြီး လောကဓံအတက်အကျများ၊ အခြားသူတို့၏ ပြောစကားများ သို့မဟုတ် မိမိနေထိုင်ရသော ပတ်ဝန်းကျင်သည် မိမိ၏ ဘဝလမ်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် လွှမ်းမိုးတတ်ပုံ၊ အခက်အခဲများကြားတွင် စိတ်အားငယ်ဝမ်းနည်းအားလျော့မှုများ ရှိသော်လည်း အားမာန်မလျှော့ဘဲ အားတင်းရင်ဆိုင်သော လူ့အားမာန်၊ ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခံရသူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနာကျင်မှုများနှင့် ဝေဒနာများ၊ ဝေဖန်ပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော လူ့သဘာဝတို့ကိုပါ ဆက်စပ်သော ဘဝအသိအမြင်တို့ကို သိမြင်လာစေခြင်းပင်။ ဤသည်တို့သည် စာပေအနုပညာလက်ရာများတွင် နိမိတ်ပုံ ထည့်သွင်းဖန်တီးခြင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများပင်တည်း။     ။ 

ဆက်ရန် . . .

Written by – Het Phone Shein 
Edited by – Khant Wutyee Htet 

ရေအေးသည် “ဘွန်ဇိုင်း” ဝတ္ထုကို (၂၀၁၆) ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလထုတ် ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ဤဝတ္ထုတွင် ဘွန်ဇိုင်းပင်တစ်ပင် ဖြစ်လာပုံကို သစ်စေ့ငယ်ဘဝမှ စတင်၍ သစ်ပင်လား မြောက်သည်အထိ တစ်ဆင့်ချင်း ရေးသားထားသည်။ သစ်စေ့ငယ်သည် မြေပြင်ထဲသို့ ထိုးနှစ်ကာ သစ်ပင်ဖြစ်ရန် ကြိုးစားပုံ၊ သစ်ပင်ငယ်အဖြစ် ပေါက်လာပြီးနောက် လူသားက မြေပြင်မှ နှုတ်ယူသွားကာ “ဘွန်ဇိုင်း” အဖြစ် ပုံသွင်းရန် ယူဆောင်သွားပုံ၊ သစ်ပင်ငယ်သည် မိမိကိုယ်တိုင်၏ ဆန္ဒမပါဘဲ ပုံသွင်းခံရပုံ၊ အသက်ဆက်ရှင်နိုင်ရေးအတွက် သစ်ပင်ငယ်၏ စိတ်အားတင်းပုံ၊ “ဘွန်ဇိုင်း” ဖြစ်လာပြီးနောက် လိပ်ပြာများ၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရပုံ၊ ဝတ်ရည်နှင့်ပတ်သက်၍ လိပ်ပြာတစ်ကောင်၏ ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို ခံရပုံနှင့် သစ်ပင်ငယ်၏ ခံစားချက်တို့ကို တင်ပြထား၏။ ဤတွင် ရေအေးသည် ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် ကန့်သတ်သိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှု အတတ်ပညာကို အသုံးပြုကာ လူ့လောက၊ လူ့သဘာဝအကြောင်း တင်ပြထားသည်။ တစ်ချက် လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့်ပါမည်။

သစ်စေ့ငယ်သည် သစ်ပင်ဘဝသို့ ကူးပြောင်းရန် သူ၏ အခွံမာကို ခွဲထုတ်ကာ မြေကြီးထဲတွင် သူ၏ အမြစ်များကို နှစ်မြှုပ်၍ စတင်ရှင်သန်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ပုံကို ရေးသားရာတွင် သစ်စေ့ငယ်၏ ချီတုံချတုံ ဝေခွဲမရဖြစ်နေပုံကို “ပထမတွင် သစ်စေ့ငယ်၏ စိတ်သည် ချီတုံချတုံ။ သူ့ဝတ်ရုံကြီး ချွတ်လိုက်ရင် သိပ် ချမ်းမလား၊ သူ အအေးရိုက်ပြီး သေသွားမလား၊ ခရုတစ်ကောင်က သူ့ကို စားလိုက်မလား၊ စိတ်သည် မဝံ့မရဲ။ သူကြားဖူးသည့် သစ်စေ့တို့၏ ဘဝအကြောင်းပုံပြင်များက သူ့ကို ခြောက်ခြားစေ၏။ တစ်ချိန်တည်းပင် အကြောက်လွန်ပြီး သစ်ပင်မဖြစ်ခဲ့သော သစ်စေ့ပုံပြင်များကလည်း သစ်စေ့ငယ်၏ အတွေးထဲတွင် ရစ်ဝဲနေသည်။ သူတကာ၏ တံတွေးခွက်တွင် ပက်လက်မျောပြီး သူတကာက သရော်လှောင်ပြောင်ခံရသည့် သူရဲဘောကြောင်သည့် သစ်စေ့များ။ သူသာ သစ်ပင်မဖြစ်ခဲ့လျှင်လည်း ‘အဖြစ်မရှိတဲ့ သစ်စေ့ပုပ်ပါကွာ’ ဟု ဘေးပတ်ပတ်လည်ရှိ သစ်ပင်များသည် စကားတင်းဆိုကြမည် ထင်၏” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ လူသားတို့သည် ငယ်ရွယ်စဥ်တွင် မိမိထက် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူ၊ အတွေ့အကြုံရင့်သန်သူတို့ထံက ဘဝနှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းခြင်းရာများကို လက်ဆင့်ကမ်း ကြားသိခဲ့ကြရလေ့ရှိသည်။ အခြားသူများ၏ အကူအညီမပါဘဲ မိမိကိုယ်တိုင် တစ်ယောက်တည်း ဘဝထဲသို့ တိုးဝင်ခြေချရသည့်အခါ ထိုအကြောင်းများသည် လူသားတို့အပေါ် လွှမ်းမိုးတတ်ပုံကို စာရေးဆရာက သတိပြုမိခဲ့ဟန်တူ၏။ ထိုကြောင့်ပင် စာရေးဆရာသည် သစ်စေ့ငယ်သည် အပင်ဖြစ်လာရန် စတင်ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ပုံကို နိမိတ်ပုံအနေဖြင့် ထင်ဟပ်ဖန်တီးထားခြင်းက လူသားတို့သည် အရွယ်ရောက်သည့်အခါ မိမိဘဝကို ကိုယ်တိုင်အခြေတည်ရပုံကို ဆက်စပ်ခံစားလာမိစေသည်။

သစ်စေ့ငယ်သည် ရင်ဆိုင်ရမည့် အခက်အခဲများကို တွေးမိသော်လည်း ဆက်လက် ရှေ့မတိုးလျှင် သစ်ပင်ဘဝသို့ ရောက်မည်မဟုတ်သဖြင့် ကြိုးစားလုပ်ဆောင်ပုံကို “သစ်စေ့ငယ်သည် သူ့ဝတ်ရုံမာမာအား အတွင်းကနေ ထပ်ခနဲထိုးခွဲ၏။ အေးစက်စက်လေတို့သည် စူးခနဲ ဓားနဲ့ထိုးလိုက်သကဲ့သို့ သစ်စေ့ငယ်ထံ တိုးဝင်လာကြသည်။ သစ်စေ့ငယ်သည် အံတင်းတင်း ကြိတ်လိုက်ရင်း သူ၏ခြေအစုံအား သူ့အောက်ခြေရှိ မြေသားမွမွထဲသို့ အသာထိုးသွင်း၏။ သူ့ရဲ့လက်နှစ်ဖက်ကို မိုးကောင်းကင်ဆီသို့ ဆန့်တန်း ချီမြှောက်လိုက်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ရေးသားထားသည်။ ဤသရုပ်ဖော်အဖွဲ့သည် ဘဝထဲသို့ စတင်အခြေချရသည့် ကာလသည် လွယ်ကူခြင်းမရှိဘဲ အမျိုးမျိုးသော အန္တရာယ်များနှင့် တွေ့ကြုံရတတ်ပုံ၊ ထိုအန္တရာယ်များကြားကပင် မိမိတို့ဘဝကို မရရအောင် ကြိုးစားခြေကုပ်ယူတတ်ကြသော လူသားတို့၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် အားမာန်ကိုပါ ခံစားသိမြင်လာစေသော နိမိတ်ပုံတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။

သစ်စေ့ငယ်သည် သစ်ပင်ငယ်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် မိမိ၏အသွင်သဏ္ဌာန်နှင့် ပတ်သက်၍ ဂုဏ်ယူမဆုံး ဖြစ်နေမိသည်။ နောင်အနာဂတ်တွင် သူလုပ်ဆောင်မည့် အရာများကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြောပြနေတတ်သေးသည်။ နေရာအသစ်တွင် အသွင်အသစ်ဖြင့် အခြေကျလာသော သစ်ပင်ငယ်၏ သရုပ်ကို “တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာသည့် သူ့ကိုယ်သူလည်း ဂုဏ်ယူသလို ကြည့်၏။ တစ်ခါ တစ်ခါတွင် သိပ်အားတောင့်တာပဲ ဟုလည်း သူ့လက်မောင်းတွေကို ညစ်ပြီး အားစမ်းသေးသည်။ ခပ်သော့သော့ လေသရမ်းက မွေ့လျှင်မူ သွေးပိုကြွကာ ကိုယ်ကို ယိမ်းနွဲ့ ပြီး ကခုန်တော့သည်။ ဟိုဟိုဒီဒီ ပျံသန်းနေသည့် လိပ်ပြာများကိုလည်း အော်နှုတ်ဆက်၏။ ဘေးပတ်ပတ်လည်မှ သစ်ပင်များကိုလည်း ပေါက်ပေါက်ဖောက်သကဲ့သို့ မပြတ်တမ်း စကားလှမ်းပြောသည်။ သူသည် အရောင်တောက်တောက် အပွင့်ကား ကား အလွန်လှပသည့် ပန်းများကို ပွင့်စေမည့် အကြောင်း၊ သူ့ဘေးတွင် လိပ်ပြာများ ပတ်ပတ်လည်နေမည့်အကြောင်း ကြွားလုံးများထုတ်၏” ဟူ၍ ရေးသားထားသည်။ သစ်ပင်ငယ်၏ မိမိကိုယ်မိမိ အားရနေပုံနှင့် မြူးကြွနေပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ဤအဖွဲ့ပါ “ဂုဏ်ယူသလို ကြည့်”၊ “သွေးပိုကြွ”၊ “ပေါက်ပေါက်ဖောက်သကဲ့သို့”၊ ကြွားလုံးထုတ်” ဟူသော အသုံးတို့သည် မိမိ လုပ်ဆောင်ရသည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်မြောက်တိုးတက်လာသည်ကို မြင်တွေ့ရသည့်အခါ  လူသားတို့၏ ကျေနပ်အားတတ်ကာ ဂုဏ်ယူမဆုံးဖြစ်တတ်ပုံကို ခံစားသိမြင်လာစေပါသည်။

သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိမည့် အရေးကို တွေးကာ ကြိုးစားရှင်သန်နေသည့် သစ်ပင်ငယ်ဆီသို့ သူ၏ဘဝကို အလုံးစုံပြောင်းလဲပစ်မည့် အရာတစ်ခု ရောက်ရှိလာပုံကို “သစ်ရွက်ဆွေးများကြား ဖြတ်လာသည့် တရှပ်ရှပ်ခြေသံနှင့် လူတစ်ယောက်သည် ပျော်ရွှင်မြူးတူးနေသော သစ်ပင်ငယ်၏ အနားသို့ ဖျတ်ခနဲ ရောက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ‘ဒီအပင်ပေါက်အရွယ်က အကောင်းဆုံးပဲ’ ဟု ရေရွတ်ကာ သစ်ပင်ငယ်၏ အောက်ခြေမှ မြေကြီးကို တူးဆွတော့၏” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ပြည့်နေသည့် အချိန်တွင် သစ်ပင်ငယ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အခြားအရာများကို သတိမေ့လျော့ခဲ့ဟန်တူသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သူသည် သူ၏အနားသို့ ရောက်လာသော လူ၏ခြေသံကို မကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသရုပ်ဖော်အဖွဲ့တွင် ပါသော “တရှပ်ရှပ် ခြေသံ” နှင့် “ဖျတ်ခနဲ” ဟူသော အသုံးတို့သည် လူသားတို့၏ ဘဝသို့ ရုတ်ချည်း ရောက်ရှိလာတတ်သော လောကဓံတရားကို ထင်ဟပ်ပြထားခြင်း ဖြစ်၏။ ပျော်ရွှင်မှုလွှမ်းနေချိန်တွင် အကောင်းဆုံးသောအရာများနှင့် အတူရှိနေရသည့်အတွက် အန္တရာယ်ကို မေ့လျော့နေတတ်သော လူသားတို့၏ သဘာဝနှင့် အန္တရာယ် ဟူသည် ဘဝထဲသို့ အချိန်မရွေး ရောက်လာတတ်ပုံတို့ကို ဆက်စပ်သိမြင်လာအောင် သရုပ်ဖော်ရေးဖွဲ့ထားသည့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုပင်။

သစ်ပင်ငယ်သည် ဘွန်ဇိုင်းပင်အဖြစ်သို့ ပုံသွင်းဖန်တီးခြင်းခံရပုံကို ရေးသားရာတွင် စာရေးဆရာသည် သစ်ပင်ငယ် ကြုံတွေ့ခံစားရသော ဖြစ်ရပ်များကို –

“သစ်ပင်ငယ်သည် သတိလည်တစ်ချက်၊ မလည်တစ်ချက် ကပ်ဆိုးကြီးတစ်ခု ဖြတ်သန်းနေသည်နှင့် တူ၏။ အသိဝင်လာသည်နှင့် အပင်ငယ်သည် သူ့ဖြစ်အင်အတွက် မျက်ရည်တွေတွေ ကျ၏။ ဝမ်းနည်းပက်လက် ငို၏။ ပေါက်ပေါက်ကွဲကွဲ အော်ဟစ်၏။ ထို့နောက် သတိလစ်သွားပြန်သည်။ တစ်နေ့ပြီး တစ်နေ့ ကုန်ခဲ့ပြီးနောက် လုံလောက်သော ရေမရသည့် သစ်ရွက်များသည် တဖွဲဖွဲ ကြွေကျကုန်၏။ ခြေများလက်များသည်လည်း အဘိုးအိုတစ်ယောက်၏ လက်များသဖွယ် ကုပ်ကိုင်းခြောက်သွေ့ကုန်၏။ သစ်ပင်ငယ်၏ သဏ္ဌာန်သည် သေခြင်းကို စောင့်နေသည့် လူအိုကြီးနှင့်မခြား။ အသိစိတ်များကလည်း ဝေဝေဝါးဝါး” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊

သစ်ပင်ငယ်သည် သူ့အနားရှိ အခြားသောသစ်ပင်တို့၏ ဖြစ်အင်ကိုကြည့်၍ သူတို့၏ အားအင်တက်ကြွစေသည့် သီချင်းသံကို ကြားကာ အတွေးဖြစ်ရပုံကို –

“သစ်ပင်အားလုံးသည် ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်များ၏ အောက်တွင် အလူးလူး အလိမ့်လိမ့်။ အံ့ဩစရာကား သစ်ပင်တို့သည် သီချင်းအဆိုမပျက်ကြ။ ‘ဘဝက … နာကျင်ခြင်း။ ဒုက္ခက … ပင်လယ်ပဲ။ ကူး … ကူး … ကူးဖြတ် မယ်။ သောက … တောင်တန်းကို ကျော်ပစ်လိုက် … ။ မင်း မောပန်းတဲ့အခါ … မင်း တွေးပေါ့။ မင်း ပန်းပွင့်တွေနဲ့ လှမယ့် ကမ္ဘာ … ။ မင်းအနား ဝဲပျံနေမယ့် လိပ်ပြာများ … ။ တွေးကြည့်လိုက် … ။ မျှော်လင့်ချက်က မင်းရဲ့ အဖော် … ။’ သစ်ပင်ငယ်သည် စိတ်ထဲမှ တီးတိုးလိုက်ဆိုကြည့်၏။ ထိုသီချင်းကို အော်ဟစ်နေရင်းပင် သစ်ပင်တို့၏ သွေးစိမ်းရှင်ရှင် ဒဏ်ရာများသည် သစ်ပင်ငယ်၏ ရှေ့ တွင်ပင် အနာဖေး တက်လာကြပြန်၏။ ဘယ်လိုစိတ်ခွန်အားတွေများ သူတို့နှလုံးသားထဲ ဝင်ခိုနေပါလိမ့်” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊

သစ်ပင်ငယ်သည် နာကျင်သော်လည်း ရှင်သန်ရေးအတွက် ဆက်လက်ကြိုးစားပုံကို –

“သစ်ပင်ငယ်သည် မျက်စိကို တင်းတင်းမှိတ်ပြီး ညှိုးခြောက်နွမ်းရော်နေသည့် သူ၏ လက်နှစ်ဖက်အား ဆတ်ခနဲ ခြွေချလိုက်သည်။ နာကျင်မှုသည် ကျောတစ်လျှောက် စိမ့်တက်လာသည်။ သစ်ပင်ငယ်သည် အံကြိတ်ပြီး ‘ငါ အသက်ရှင်ရမယ်’ ဟု မာန်တင်း၏။ ပါးပြင်ပေါ်တွင် မျက်ရည်များသည် တွေတွေစီးနေ၏” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊

“အသွားထက်ထက် ကတ်ကြေးသည် တရွှပ်ရွှပ် ညှပ်ချလိုက်သည်။ သစ်ပင်ငယ်၏ အသား၊ အရိုးနှင့် အရွက်များသည် တမဟုတ်ချင်း ပဲ့ကျသွား၏။ ကတ်ကြေးတစ်ချက် ပြတ်သွားတိုင်း သစ်ပင်ငယ်သည် အားခနဲ ညည်းညူ၏။ ကိုယ်ကို ဆတ်ခနဲ တွန့်လိမ်ပြီး ရုန်းကန်၏။ … မာန်တင်းထားသည့် ကြားကပင် နာကျင်မှုကြောင့် မျက်ရည်သည် စိုဆင်းလာသည်။ ‘အားတင်းလိုက်စမ်း’ သစ်ပင်ငယ် ရေရွတ်၏။ တစ်ရက်နှစ်ရက်ဆိုလျှင် သွေးတွေ တိတ်သွားမည်။ သုံး၊ လေးရက်ဆိုလျှင် အနာတွေ ကျက်လာမည်။ တစ်ပတ်ခန့်ကြာလျှင် ရွက်သစ်များ ပြန်ဝေလိမ့်လာမည်။ နှစ်ပတ်ကုန်သွားလျှင် ခြေအသစ်၊ လက်အသစ်များ ပြန်ထွက်လာလိမ့်မည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊

နာကျင်မှုကို အံတုပုံနှင့် အရွဲ့တိုက်ရှင်သန်ပုံတို့ကို –

“‘ရှုံးပြီလို့ မတွေးမချင်း အမေ့သား မရှုံးသေးဘူး’ သူ့အမေစကားကို အတွတ်တွတ်ရွတ်၏။ သစ်ပင်ငယ်သည် မျက်စိစုံမှိတ်ပြီး သီချင်းကို ဟစ်၏။ ပြီးလျှင် နာကျင်နေသည့် ကိုယ်ကို အတင်း (ယိမ်းထိုးပြီး) ကခုန်၏။ ‘နာစမ်း၊ နာလိုက်စမ်း၊ နာချင်သလောက် နာလိုက်စမ်း’ ဟု ဒေါသတကြီးအော်၏။ လက်ဖဝါးပြင်နှစ်ဖက် အဖြတ်ခံထားရသည့် သူ့လက်ငုတ်တိုနှင့် ဖြောင်းခနဲနေအောင် လက်ခုပ်တီး၏။ မျက်နှာကား ထီမထင်သလို မဲ့မဲ့ကြီးပြုံးလျက် ရှိသည်” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ “ကွေးကောက်ကောက်သံကြိုးများသည် သစ်ပင်ငယ်အား တုပ်နှောင်ထား၏။ ခြေထောက်နှင့် လက်များသည် လှုပ်ရှား၍ မရတော့။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် စောင်းကန်းကန်းနှင့် တောင့်တောင့်ကြီး ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် သစ်ပင်ငယ်၏ စိတ်ဓာတ်သည် ကျဆင်းခြင်း မရှိ။ သီချင်း ပိုဆိုလာ၏။ ဟာသများ ပိုပြောလာ၏။ ‘မင်းကို သူတို့က အငတ်ထားမယ်။ ရေဖြတ်မယ်။ အမြစ်တွေကိုလည်း ဖြတ်မယ်’ ဟု သူ့ဘဝတွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဆို၏။ ပြီးလျှင် မင်းဒုက္ခကို ကျော်နိုင်ခဲ့လို့သာ၊ အသက်မသေခဲ့လို့သာ မင်းအကြောင်း ပြောနေကြတာ။ မင်းသာ သေသွားခဲ့ရင် ဘယ်သူမှ မမှတ်မိတော့ဘူး’ ဟု အသစ်ရောက်လာသည့် သစ်ပင်ငယ်များကို အော်ကြီးဟစ်ကျယ်ပြော၏” ဟူ၍ လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။

ဤအဖွဲ့များသည် သစ်ပင်ငယ်၏ နာကျင်မှုဝေဒနာကို ဖော်ပြရုံမျှမက ပုံသွင်းခံရခြင်း ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ခံစားလာရသော ဝမ်းနည်းမှု၊ အားလျော့မှု၊ အလိုမကျမှု၊ ဒေါသများအပြင် မည်မျှပင် နာကျင်ခက်ခဲနေရသော်လည်း ကောင်းမွန်သော မျှော်လင့်ချက်များကို တွေး၍ မိမိ၏ရှင်သန်မှုအတွက် အဆုံးထိ ကြိုးစားတောင့်ခံသွားမည့် အားမာန်ကိုပါ ပေါ်လွင်စေပါသည်။ သစ်ပင်ငယ်၏ ထိုခံစားချက်များသည် လောကဓံ၏ ထိုးနှက်ချက်များ သို့မဟုတ်  အင်အားကြီးသူတို့၏ ဖိနှိပ်ပုံသွင်းမှုကို ခံရသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော လူသားတို့၏ စိတ်နာကျင်မှုဝေဒနာများကို ဆက်စပ်ခံစားလာရစေသည့်အပြင် သစ်ပင်ငယ်၏ မလျှော့သောအားမာန်သည် အခက်အခဲများနှင့် ဝေဒနာများကြားက ဘဝအတွက် လူသားတို့၏ အားမလျှော့လိုသောစိတ်နှင့် အခက်အခဲများပြီးသည့်နောက် ရလာမည့် ကောင်းမွန်သောအရာများကို မျှော်လင့်ခြင်းဖြင့် ကြံ့ကြံ့ခံရင်ဆိုင်တတ်သော စိတ်ဓာတ်တို့ကို ဆက်စပ်သိမြင်လာစေပေသည်။

သစ်ပင်ငယ်သည် ဘွန်ဇိုင်းပင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ပန်းများဖြင့် ဝေဆာနေချိန်တွင် လိပ်ပြာများက သစ်ပင်ငယ်ကို ချီးမွမ်းကြပုံနှင့် သစ်ပင်ငယ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို “သိပ်လှသတဲ့။ သစ်ပင်ငယ်၏အနား တရစ်ဝဲဝဲ ပျံနေသည့် လိပ်ပြာငယ်တို့သည် အပြန်အလှန်အော်ဟစ်နေကြ၏။ သစ်ပင်ငယ်သည် ‘ဟက်’ ခနဲ ရယ်ရင်း ‘တကယ် လား’ ဟု မယုံသလိုနှင့် ပြန်မေး၏။ ပြီးလျှင် ‘ကျေးဇူးပါ၊ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်’ ဟု တမင် ချိုအီထားသည့် အသံနှင့် ပြန်ပြော၏။ ‘ကျွန်တော့်ရဲ့ ပိုင်ရှင်က အချိန်ယူ ပြုပြင်ပေးခဲ့လို့ပါဗျာ’ ဟူသော ကျေးဇူးစကားကိုလည်း တတွတ်တွတ်ပြော၏။ ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားနေသည့် မျက်နှာသည့် နာကျင်ခဲ့ရသည့် အချိန်များကို သတိရဟန်မတူတော့” ဟူ၍ ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ဤသရုပ်ဖော်အဖွဲ့သည် အတင်းအကြပ် ပုံသွင်းမှုကြောင့် နာကျင်ခံစားခဲ့ရသည့် ဝေဒနာများကို ချီးမွမ်းစကားများ ကြားရခြင်းကြောင့် မေ့လျော့သွားသည့် သစ်ပင်ငယ်၏ အပြုအမူမှ တစ်ဆင့် မိမိအပေါ်  မည်မျှပင်ဖိနှိပ်ထားပါသော်လည်း ထိုဖိနှိပ်သူ၏ ပုံသွင်းဖိနှိပ်မှုက ဖြစ်ပေါ် လာသည့် စကားကောင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် အကျိုးတစ်ခုခု ရလာလျှင် ဖိနှိပ်မှုနှင့် ရက်စက်မှုများကို မေ့လျော့ကာ ဖိနှိပ်သူကိုပင် ကျေးဇူးရှိသူအဖြစ် မှတ်ထင်တတ်သော လူ့သဘောသဘာဝကို ဆက်စပ်ထင်ဟပ် သရုပ်ဖော်ထားသော နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုပင်တည်း။

ဝတ်မှုန်ကူးမည့် အချိန်ရောက်လာသောအခါ သစ်ပင်ငယ်၏ ပန်းပွင့်များမှ ဝတ်ရည်သောက်သုံးရန် ရောက်လာသည့် လိပ်ပြာတစ်ကောင်နှင့် သစ်ပင်ငယ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို –

“ထွီ … ပေါ့ရွှတ်ရွှတ်နဲ့ အလကားပဲ၊ အပြင်ပန်းကသာ လှတာ၊ အနှစ်သာရက နတ္ထိ”

“လိပ်ပြာသည် သစ်ပင်အား ဆတ်ခနဲတွန်းဖယ်လိုက်၏။ လဲပြိုလုလု ယိမ်းယိုင်သွားသည့် သစ်ပင်ငယ်သည် ‘အမြင်သာ လှတာ၊ အပေါစားဟေ့၊ အထင်မကြီးနဲ့’ ဟု အော်ဟစ်နေသည့် လိပ်ပြာကို ကြည့်ရင်း စိတ်ထဲ အောင့်ခနဲ ခံစားချက်နှင့်အတူ ဒေါသသည် ထောင်းခနဲထွက်၏။

ထို့နောက် ‘သစ်ပင်တစ်ပင် ဘယ်လိုဘဝကို ဖြတ်ပြီး ရှင်သန်ခဲ့ရတယ် ဆိုတာကို မစဥ်းစားဘဲ ဝတ်ရည်မချိုတာကိုပဲ မြင်တဲ့လိပ်ပြာယုတ်၊ ဘယ်တော့မှ ငါ့ဝတ်ရည် လာမသောက်နဲ့’ ဟု စူးစူးဝါးဝါး အော်ဟစ်ပြီး သူ၏ ဝတ်ရည်အိုးကို ပိတ်ချလိုက်သည်။ ပြီးလျှင် ‘ငါ့ဝတ်ရည်နဲ့ မတန်တဲ့အကောင်’ ဟု မျက်နှာကို မော့ချီထားလိုက်၏။

တစ်ချိန်တည်းပင် သစ်ပင်ငယ်သည် လိပ်ပြာ၏ ခြေထောက်များနှင့် သူ၏ ပွင့်ချပ်များတွင် အပြန်အလှန် ကူးလူးကျန်ခဲ့သည် ဝတ်မှုန်များအတွက် စိတ်ထဲတွင် အူလှိုူက်သည်းလှိုက် ကျိတ်ရယ်လိုက်ရင်းပင် အခြား မအူမလည် လိပ်ပြာတစ်ကောင်ကို ဆွဲဆောင်ရန် သူ၏ စိမ်းဖန့်ဖန့်ဝတ်ရုံနှင့် ဆန့်တန်းထားသော လက်တံနှစ်ဖက်ပေါ်မှ ရွှေရောင်ပန်းပွင့်များကို လှသထက်လှအောင် ဖြန့်ခင်းလိုက်၏” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ရေးသားထားသည်။

လိပ်ပြာသည် သစ်ပင်ငယ်၏ ရုန်းကန်ကြိုးစားကား နာကျင်မှုကို အံတု၍ ရှင်သန်ခဲ့ရသော နောက်ကြောင်းကို မသိ၊ သူအလိုရှိရာသည် ချိုမြိန်သောပန်းဝတ်ရည်များသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လိပ်ပြာသည် မိမိအလိုရှိသော ချိုမြိန်မှုကို မရလျှင် ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည်။ မိမိ၏ အကြောင်းစုံကို မသိသည့်အပြင် အားမနာတမ်းပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည့် လိပ်ပြာကို စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်သည့် သစ်ပင်ငယ်၏ အပြုအမူသည်လည်း သူကြုံတွေ့ခံစားခဲ့ရသော ဝေဒနာများမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းပင်။ လိပ်ပြာ၏ အပြုအမူသည် မိမိအလိုရှိရာကိုသာ ရှေးရှုတတ်သော၊ မိမိမျှော်လင့်ထားသည့်အရာ မဟုတ်ခဲ့လျှင် ထိုအရာကို ပြုလုပ်ပေးသူတို့၏ နောက်ခံအကြောင်း စိတ်မဝင်စား၊ ထည့်မတွေးပေးဘဲ ပြစ်တင်ဝေဖန်တတ်သော လူသားတို့၏ သဘောသဘာဝကို ဆက်စပ်သိမြင်လာစေ၏။ ထို့ပြင် သစ်ပင်ငယ်၏ အပြုအမူသည်  မိမိအကြောင်းကို အလုံးစုံမသိဘဲ အခြားသူများက ဝေဖန်ပြစ်တင်လာလျှင် ခံပြင်းဒေါသထွက်တတ်သော လူသားတို့၏ သဘာဝနှင့် မိမိ၏ အားသာချက်ကို အသုံးပြုကာ မိမိ အလိုရှိရာကို ပရိယာယ်ဖြင့် အထမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်တတ်ကြသည့် လူသားတို့၏ သဘောသဘာဝကို ဆက်စပ်ခံစားသိမြင်လာစေပြန်သည်။

“ဘွန်ဇိုင်း” ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာသည် သစ်ပင်ငယ်နှင့် လိပ်ပြာကို လူသားဖြင့် နိမိတ်ပုံပြုထားခြင်းပင်။ ဘွန်ဇိုင်းပင်သည် အသက်မဲ့သော သစ်ပင်တစ်ပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ လိပ်ပြာသည် လူသားတို့ကဲ့သို့ တွေးမြင်ပြုမူနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း စာရေးဆရာသည် ထိုသစ်ပင်နှင့် လိပ်ပြာတို့ကို အတွေးနှင့် ခံစားချက်ရှိသော သက်ရှိများအသွင် တင်စားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနိမိတ်ပုံကို ဖန်တီးလိုက်ခြင်းဖြင့် သစ်ပင်ငယ်နှင့် လိပ်ပြာကို လူသားအဖြစ် ထင်မြင်လာစေပြီး လောကဓံအတက်အကျများ၊ အခြားသူတို့၏ ပြောစကားများ သို့မဟုတ် မိမိနေထိုင်ရသော ပတ်ဝန်းကျင်သည် မိမိ၏ ဘဝလမ်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် လွှမ်းမိုးတတ်ပုံ၊ အခက်အခဲများကြားတွင် စိတ်အားငယ်ဝမ်းနည်းအားလျော့မှုများ ရှိသော်လည်း အားမာန်မလျှော့ဘဲ အားတင်းရင်ဆိုင်သော လူ့အားမာန်၊ ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခံရသူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနာကျင်မှုများနှင့် ဝေဒနာများ၊ ဝေဖန်ပြစ်တင်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော လူ့သဘာဝတို့ကိုပါ ဆက်စပ်သော ဘဝအသိအမြင်တို့ကို သိမြင်လာစေခြင်းပင်။ ဤသည်တို့သည် စာပေအနုပညာလက်ရာများတွင် နိမိတ်ပုံ ထည့်သွင်းဖန်တီးခြင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများပင်တည်း။     ။ 

ဆက်ရန် . . .

ကျမ်းကိုးစာရင်း – ရေအေး။ (၂၀၂၀)။ ရေအေး ဝတ္ထုတိုများ (၂၀၀၃-၂၀၂၀) ။ ရန်ကုန်၊ ဇလပ်နီစာပေ။

Written by – Het Phone Shein 
Edited by – Khant Wutyee Htet 

©️ 𝟮𝟬𝟮𝟯-𝟮𝟬𝟮𝟰 | 𝗙𝗮𝗰𝘁 𝗛𝘂𝗯 𝗠𝘆𝗮𝗻𝗺𝗮𝗿

#Fact_Hub #Linguistics #Bonsai #Literature #Article

“နိမိတ်ပုံ၏ အနက်နှင့် သဘောသဘာဝ” – ဖတ်ရန်နှိပ်ပါ။

====

နိမိတ်ပုံဖန်တီးရာတွင် အသုံးပြုသော သရုပ်ဖော်နည်းသည် ဝတ္ထုများတွင် ထည့်သွင်းရေးသား လေ့ရှိသော သာမန်သရုပ်ဖော်နည်းများနှင့် မတူဘဲ စာရေးဆရာ၏ စေတနာနှင့် အတွေးခံစားမှုအသိ တို့ထိပါ ထင်ဟပ်နိုင်သော နည်းစနစ်ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ “နိမိတ်ပုံ /Image/ မှတ်စု နှင့် မှတ်ချက်အချို့” တွင် မောင်ဇော်က “နိမိတ်ပုံဆိုတာ သာမန်သရုပ်ဖော်ပုံထက် အဆင့်မြင့်တယ်။ သာမန်သရုပ်ဖော်ပုံက အာရုံခံစားမှုအသိမှာ ရပ်တန့်တယ်။ နိမိတ်ပုံက ဉာဏ်အသိထိ ဆက်သွားတယ်။ နိမိတ်ပုံ စာပေနိမိတ်ပုံဆိုတာ အမြင်သစ်၊ အသိသစ်တစ်ခုကို ပေးတဲ့ ဘာသာစကား အဖွဲ့ (ဝါ) တင်စားချက် (ဝါ) အထူးတင်စားချက်တစ်ခု ဖြစ်တယ်” ဟူ၍ ဆိုထားသည်။ ထိုကြောင့် တင်ပြလိုသော အတွေးအမြင်နှင့် အသိသညာတို့ကို စာဖတ်သူတို့က နိမိတ်ပုံများကို ဖတ်ရှုခြင်းမှတစ်ဆင့် သိနိုင်အောင် သရုပ်ဖော်ရေးသားခြင်းဖြစ်သည် ဟု ဆိုနိုင်သည်။

သရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံများကို ဖန်တီးနိုင်သော နည်းနာများနှင့် ပတ်သက်၍ “တိုက်ရိုက်ဖွဲ့အမြင်နိမိတ်ပုံ” တွင် မျိုးသန့်၏ ရေးသားဖော်ပြချက်အရ –

“(၁) ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် အားလုံးသိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှု

(၂) အာရုံရုပ်နိမိတ်ပုံတစ်ခုချင်းစီထဲ ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှု

(၃) ဇာတ်ဆောင်ပါဝင်ပါက ထိုဇာတ်ဆောင်နေရာက ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှု”

ဟူ၍ သုံးမျိုးရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။

ယခုနောက်ပိုင်းတွင် ဝတ္ထုတိုများ ဖန်တီးရာတွင် စာရေးဆရာများသည် အားလုံးသိရှုထောင့်ကို သုံးမည့်အစား ကန့်သတ်သိရှုထောင့်ကို ပို၍ အသုံးများလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤနည်းစနစ် ၃ မျိုးမှ ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် အားလုံးသိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှုအစား ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် ကန့်သတ်သိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှု ဟူ၍ ရှုထောင့်ပြောင်းလဲပြီး လေ့လာမည့် နည်းစနစ်နှင့် ဇာတ်ဆောင်ပါဝင်ပါက ထိုဇာတ်ဆောင်နေရာက ဝင်စားပြီး သရုပ် ဖော်မှု ဟူသော နည်းစနစ် (၂) ခုကို ဝတ္ထုတိုများတွင် မည်သို့မည်ပုံ သုံးထားကြောင်း လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ပထမဦးစွာ ဘေးကရှုမြင်သူအနေနှင့် ကန့်သတ်သိ ရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုအကြောင်း ဆန်းစစ်ကြည့်ပါမည်။

ဝတ္ထုတိုများတွင် အသုံးပြုသော ဘေးကရှုမြင်သူအနေနှင့် အားလုံးသိ ရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းနှင့် ပတ်သက်၍ “ဝတ္ထုတိုသဘောတရား ဝတ္ထုတိုအတတ်ပညာ” တွင် မမိုးမြေက “အားလုံးသိရှုထောင့် ဆိုသည်မှာ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူမှာ စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းတွင်း၌ မပါဘဲ ဇာတ်လမ်းပြင်ပမှ နေ၍ ဇာတ်ကြောင်းပြောသည်။ စာရေး ဆရာသည် ဇာတ်ဆောင်အားလုံး၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံး ဆိုသည့် ကံသုံးပါးအမူအရာ ကို သိခွင့်ယူထားပြီး ဇာတ်ကြောင်းပြောခြင်းဖြစ်သည်။ အားလုံးသိရှုထောင့်ကို သုံး ခြင်းဖြင့် စာရေးသူအနေနှင့် ဇာတ်ဆောင်အားလုံး၏ အကြောင်းကို အတွင်းကျကျ ပုံဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့်ရှိသည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “တိုက်ရိုက်ဖွဲ့အမြင်နိမိတ်ပုံ” တွင် မျိုးသန့်က “ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် အားလုံးသိရှုထောင့်မှ ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်မှုမှာ ဝတ္ထု ရေးဖွဲ့မှုနှင့် ယှဥ်၍ ပြောရပါက စာရေးဆရာက နေရာတကာ ဝင်ပါပြီး အားလုံးသိရှု ထောင့်မှ ဖွဲ့ပုံမျိုးနှင့် ဆင်သည်။ အပြောများများ အပြနည်းနည်း သဘောမျိုးဖြစ် သည် ဟု ဆိုရမည်ထင်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး ဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုအဆိုများအရ ဤသရုပ်ဖော်နည်းတွင် စာရေးဆရာ သည် မိမိ ဖန်တီးသော ဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သည့် ဇာတ်ဆောင်အားလုံး၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အားလုံးကို ရရှိထားပြီး လိုအပ်သလို စိတ်တိုင်းကျ ဝင်ပြောခွင့်ရှိသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အပြနည်းပြီး အပြော များသော အဖွဲ့များဖြစ်သည်။

အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အားလုံးသိရှုထောင့်သည် ယနေ့တွင် စာရေးဆရာများ အကြား အသုံးနည်းလာသည့်အလျောက် ကန့်သတ်သိရှုထောင့်က ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းက ပို၍ အသုံးပြုမှု အားကောင်းလာခဲ့သည်။ ကန့်သတ်သိရှုထောင့်နှင့် ပတ်သက်၍ “ဝတ္ထုတိုသဘောတရား ဝတ္ထုတိုအတတ်ပညာ” တွင် မမိုးမြေက “ကန့်သတ်သိရှုထောင့်တွင် ဇာတ်ကြောင်းပြောသူမှာ စာရေးသူပင်ဖြစ်သည်။ ဇာတ် ကြောင်းအပြောခံ ဇာတ်ဆောင်တို့ကို ရည်ညွှန်းရာ၌ “သူ” နာမ်စားကို သုံးလေ့ရှိ သည်။ ဇာတ်ဆောင်၏ အမည်ကို တိုက်ရိုက်သုံးလေ့ရှိသည် … ဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သော ဇာတ်ဆောင်အားလုံး၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံး အမူအရာကို သိခွင့်ယူထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ အဓိကဇာတ်ဆောင်တစ်ဦး (သို့) နှစ်ဦးခန့်၏ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံး အမူအရာကို သိခွင့်ယူ၍ ရေးသားခြင်းဖြစ်ပါသည်” ဟူ၍ ဆိုထားသည်။

ထိုအဆိုအရ ကန့်သတ်သိရှုထောင့်သည်လည်း အားလုံးသိရှုထောင့်ကဲ့သို့ပင် ဘေးက ရှုမြင်သူအနေနှင့် ဝင်စားပြီး သရုပ်ဖော်နည်းပြီး သိခွင့်နယ်ပယ်ကို ပို၍ ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်သည်ကို တွေ့နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤနည်းဖြင့် နိမိတ်ပုံဖန်တီးမှုသည်လည်း စာရေးသူကိုယ်တိုင်က ဇာတ်လမ်းတွင် ထိုက်သင့်သလောက် ဝင်ပြောပြီး အပြအဖွဲ့များကိုလည်း ဆီလျော်အောင် ထည့်သွင်းသရုပ်ဖော်သည့် နည်းဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။         ။

ဆက်ရန် . . .

ကျမ်းကိုးစာရင်း

ဇော်ဇော်အောင်။ (၂၀၁၃)။ နိမိတ်ပုံ၊ Image နှင့် မှတ်ချက်အချို့၊ ဇော်ဇော်အောင်၏ စာကလေးများ။ ရန်ကုန်၊ အက္ခရာစာပေ။

မိုးမြေ၊ မ။ (၂၀၁၇)။ ဝတ္ထုတိုသဘောတရား ဝတ္ထတိုအတတ်ပညာ။ ရန်ကုန်၊ စိုးမိုးလွင် မိသားစု စာပေ။

မျိုးသန့်။ (၁၉၉၅၊ ဒီဇင်ဘာ)။ တိုက်ရိုက်ဖွဲ့အမြင်နိမိတ်ပုံ၊ စာပေဂျာနယ်-အတွဲ-၃၊ အမှတ်-၄။ ၁၄၅-၁၄၉။

#Fact_Hub #Language #Linguistics #Article #Literature_Analysis_2

နိမိတ်ပုံဟူသော ဝေါဟာရသည် “image” ဟူသော အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရကို မြန်မာမှုပြုထားသော မွေးစားစကားလုံးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဝေါဟာရအသုံးကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် “အလွမ်း၊ အဆွေး၊ အသောနှင့် စာရေးဆရာ” ဟူသော ဆောင်းပါး၌ ဆရာဇော်ဂျီက ဘာသာပြန်ကာ စတင်သုံးစွဲခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ်အထိ အသုံးတွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။

နိမိတ်ပုံ ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ပတ်သက်၍ “ကဗျာ့နရီနှင့် နိမိတ်ပုံ” တွင် မြဇင်က “နိမိတ်ပုံဆိုတာ စာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရုပ်ပုံကလေးတစ်ခုဖြစ်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ရသစာပေအဖွင့်နှင့် နိဒါန်း” တွင် ဇော်ဂျီက “ဒိဋ္ဌလောကနှင့် ကြုံသော အကြောင်းကြောင့် သူ၌ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုခု ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက် ထိုစိတ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုခုဖြင့် မြင်သော သိသော စိတ်မြင်စိတ်သိ ပုံသဏ္ဌာန်”

ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ခပ်သိမ်းကလျာ ရှုဖွယ်သာတည်း” တွင် တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်က “နိမိတ္တဆိုသည်မှာ မူလများ၏ အရိပ်များဖြစ်သည်။ … လောက၌ တွေ့ရသော လူ သည် မူလသဘောဖြစ်ပြီး အိပ်မက်တွင်းက လူကား နိမိတ္တဖြစ်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “နိမိတ္တများကား မူလများမဟုတ်သော်လည်း မူလများနှင့်တူသော အရာများ (ဝါ) မူလများကို တူအောင် တုထားသော အရာများဖြစ်လေသည်” ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး ဆိုခဲ့ကြ၏။ ထို့ကြောင့် နိမိတ်ပုံ ဟူသည် ဒိဋ္ဌလောကတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော လူသားများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အကြောင်းအရာများနှင့် အဖြစ်အပျက်များကို ထင်ဟပ်ကာ စာရေးဆရာက မိမိ ခံစားရသည့်အတိုင်း ဝတ္ထုတွင် တုပဖန်တီးထားသော စိတ်ကူးပုံရိပ်များ သို့မဟုတ် စာပုံရိပ်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။

နိမိတ်ပုံ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ပတ်သက်၍ စာရေးဆရာများ၏ စိတ်သဏ္ဌာန်တွင် နိမိတ်ပုံ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို “ကဗျာ့နရီနှင့် နိမိတ်ပုံ” တွင် မြဇင်က “စာဆိုသည် အတွေးတစ်ခု၊ ခံစားချက်တစ်ခုကို ဖော်ကျူးလိုသည့်အခါ ထိုအဆင်း ရုပ်၊ အသံရုပ်၊ အနံ့ရုပ်၊ အရသာရုပ်၊ ပထဝီရုပ်၊ ဝါယောရုပ်၊ တေဇောရုပ်တို့သည် ဆိုလိုချက်နှင့် ဆက်စပ်ပြီး အလျဥ်းသင့်သလို ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။ ခံစားမှု အင်အားနှင့် တွေးမှုအင်အားကြောင့် ပေါ်တတ်သည်လည်း ရှိသည်။ စာဆို၏ စိတ်ကူးဉာဏ်နှင့် ဖန်တီးနိုင်စွမ်းအားကြောင့် ပေါ်တတ်သည်လည်း ရှိသည်။ ထိုအဆင်းရုပ်၊ အသံရုပ်၊ တေဇောရုပ် စသည်တို့သည် နိမိတ်ပုံအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာ တတ်သည်” ဟူ၍ ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအဆိုအရ စာရေးဆရာများသည် ဒိဋ္ဌလောကတွင် မိမိတို့ ဖြတ်သန်းကြုံတွေ့ရသော အာရုံရုပ်တစ်ခုခုအပေါ်တွင် စိတ်ခံစားမှု ဖြစ်ပေါ်ကာ ထိုအာရုံရုပ်များကို ဝတ္ထုတွင် နိမိတ်ပုံများအဖြစ် ထည့်သွင်းဖန်တီးကြသည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်။

ထိုသို့ နိမိတ်ပုံဖန်တီးရာတွင် စာရေးဆရာများသည် မိမိတို့ ကြုံတွေ့သိမြင်ခံစားကြရသော အခြေအနေအမျိုးမျိုးအပေါ် မူတည်ကာ ဖန်တီးပုံကွဲပြားကြတတ်ကြောင်းကို “ရသစာပေအဖွင့်နှင့် နိဒါန်း” တွင် ဇော်ဂျီက “စာရေးဆရာသည် လောကအမူအရာ၊ လူ့အမူအရာတို့ကို နိမိတ်ပုံအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် မှတ်ခဲ့သည် ဟု ဆိုနိုင်သည်။ စေတနာတစ်ခုခုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဆန္ဒတစ်ခုခုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဥဒါနမြွက်ဆိုလိုခြင်း ရှိလာသောအခါ စာရေးဆရာ သည် ထိုနိမိတ်ပုံများအနက် သူ့စေတနာကို လိုက်လျက် သူ့စိတ်ကူးဉာဏ်က အလိုရှိသော နိမိတ်ပုံတို့ကို ရွေး၍ ရွေး၍ သုံးမည်ဖြစ်သည်။ မိမိ အလိုရှိသည်ကို ဇာတ်လမ်းဆင်၍ ရေးဖွဲ့လေ့ရှိသော ပျို့၊ ပြဇာတ်၊ ဝတ္ထု ကဲ့သို့သော စာမျိုး၌လည်း ထိုနိမိတ်ပုံတို့ကို သုံးခဲ့ကြပြီ” ဟူ၍ ဆိုခဲ့သည်။ မိမိ၏ စိတ်အာရုံတွင် စွဲထင်ကျန်ရစ်နေခဲ့သော စိတ်ခံစားချက်များထဲမှ အလိုရှိသည် တို့ကို မိမိ၏ တင်ပြလိုသော စေတနာအလိုအရ ရွေးထုတ်ကာ စာပေပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် တင်ပြတတ်ကြသည့်သဘောကို တွေ့ရသည်။

ထို့ပြင် “ကဗျာ့နရီနှင့် နိမိတ်ပုံ” တွင် မြဇင်က “နိမိတ်ပုံသည် အတွေးလည်း ဖြစ်၏။ ခံစားချက်လည်း ဖြစ်၏။ စာဆိုအတွက် ပညာလည်း ဖြစ်၏။ ဝေဒနာလည်း ဖြစ်၏” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ရေးဟန်ပညာနိဒါန်း” တွင် မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ) က “နိမိတ်ပုံသည် လှပအောင်တန်ဆာဆင်သော အပေါ်ယံ အဆင်တန်ဆာမျှသာ မဟုတ်။ အတွေ့အကြုံကို ထူးခြားသစ်လွင်သော အမြင်ဖြင့် ပုံဖော်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “နိမိတ်ပုံ /Image/ မှတ်စုနှင့် မှတ်ချက်အချို့” တွင် မောင်ဇော်က “ဒီနိမိတ်ပုံတွေဟာ တန်ဆာဆင်ရုံသက်သက် အပြောက်အမွမ်းသက်သက်အတွက် မဟုတ်ပါဘူး (Not simply Decorative) အာရုံခံစားမှုအသစ်တွေ၊ အတွေ့အကြုံအသစ်တွေ ရရှိစေဖို့ အထူးတင်စားတဲ့ လုပ်ငန်းတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်” ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုခဲ့ကြသည်။

ထိုအဆိုများအရ နိမိတ်ပုံသည် ရုပ်ပုံအဆင့်တွင်သာ ရပ်တန့်မနေဘဲ စာရေးဆရာ၏ အတွေး၊ ခံစားချက်နှင့် ဝေဒနာတို့ကိုပါ ဖော်ပြနိုင်သောအရာ ဖြစ်သည်ကို သိနိုင်ပေသည်။ နိမိတ်ပုံများသည် ဝတ္ထု၏ အဆင်တန်ဆာအဖြစ် ထမ်းဆောင်သော သဘောသဘာဝသာမက ဝတ္ထုဖန်တီးသူက ထည့်သွင်းထင်ဟပ်ထားသော အတွေးအမြင်များ၊ ခံစားသိမြင်မှုများနှင့် အတွေ့အကြံများကို စာဖတ်သူများထံသို့ ဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် ကူးစက်ရရှိစေနိုင်သော သဘောသဘာဝသည်လည်း နိမိတ်ပုံတွင် ရှိနေ ကြောင်း တွေ့ရပေတော့သည်။     ။

ဆက်ရန် . . .

References –

၁။ ခင်မင်၊ မောင်၊ (ဓနုဖြူ)။ (၂၀၂၁)။ စကားပြေသဘောတရား စကားပြေအတတ်ပညာ။ ရန်ကုန်၊ ပန်းရွှေပြည်စာအုပ်တိုက်။

၂။ ဇော်ဂျီ။ (၂၀၀၄)။ ရသစာပေအဖွင့်နှင့် နိဒါန်း (ဒုတိယအကြိမ်)။ ရန်ကုန်၊ စိတ်ကူးချိုချိုအနုပညာ။

၃။ ဇော်ဇော်အောင်။ (၂၀၁၃)။ နိမိတ်ပုံ၊ Image နှင့် မှတ်ချက်အချို့၊ ဇော်ဇော်အောင်၏ စာကလေးများ။ ရန်ကုန်၊ အက္ခရာစာပေ။

၄။ ဘုန်းနိုင်၊ တက္ကသိုလ်။ (၂၀၂၂)။ ခပ်သိမ်းကလျာ ရှုဖွယ်သာတည့်။ တတိယအကြိမ်။ ရန်ကုန်၊ ကံ့ကော်ဝတ်ရည်စာပေ။

၅။ မျိုးသန့်။ (၁၉၉၅၊ ဒီဇင်ဘာ)။ တိုက်ရိုက်ဖွဲ့အမြင်နိမိတ်ပုံ၊ စာပေဂျာနယ်-အတွဲ-၃၊ အမှတ်-၄။ ၁၄၅-၁၄၉။

၆။ မြဇင်။ (၂၀၁၇)။ ကဗျာနရီနှင့် နိမိတ်ပုံ (တတိယအကြိမ်)။ ရန်ကုန်၊ စိတ်ကူးချိုချိုအနုပညာ။

Written by – Htet Phone Shein 

Edited by – Aww Myat Khin Khin 

©️ 𝟮𝟬𝟮𝟯-𝟮𝟬𝟮𝟰 | 𝗙𝗮𝗰𝘁 𝗛𝘂𝗯 𝗠𝘆𝗮𝗻𝗺𝗮𝗿

#Fact_Hub #Language #Linguistics #Article #Literature_Analysis_1

ဒီအချိန်မှာ ဖတ်တော့ ဒီဝတ္ထုက ကိုယ်နဲ့ ပိုပြီး နီးကပ်မှုကို ခံစားရစေတယ် လို့ ပြောရမယ်။ ဝတ္ထုနောက်ခံကာလက ၁၉၀၅ ခုနှစ် ရုရှား-ဂျပန်စစ်ပွဲကာလဆိုပေမဲ့ မူရင်းရေးသူရဲ့ ဇာတ်အိမ်ဖွဲ့မှုကြောင့်လို့ ဆိုရမလား၊ မြသန်းတင့်ရဲ့ ဘာသာပြန်လက်စွမ်းကြောင့်လို့ ပြောရမလား ကိုယ်တိုင်က ဝတ္ထုရဲ့ ပင်မဇာတ်ဆောင် ကလင်းကော့နဲ့အတူ အဲဒီခေတ်ထဲ လိုက်ပြီး ကြည့်နေရသလိုပဲ။

ကောင်းခြင်းနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ် ဆိုးခြင်းနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ် မကောင်းမဆိုးခြင်းနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ် လှုပ်ရှားသက်ဝင်နေကြတဲ့ လောကကြီးမှာ အသက်ရှင်နေပေမဲ့ လူသေကောင်တစ်ကောင်လို နေနေတဲ့ အမြဲလိုလို ကြောက်တတ်တဲ့ စိတ်၊ အမြဲလိုလို မဝံ့မရဲဖြစ်တဲ့၊ အမြဲလိုလို တွေဝေတတ်တဲ့၊ အမြဲလိုလို ဦးတည်ချက်မရှိတဲ့ လူတစ်ယောက်အကြောင်းကို ကလင်းကော့ ဇာတ်ဆောင်ကတစ်ဆင့် သေသေသပ်သပ် လွတ်လွတ်လပ်လပ် ပွင့်ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရှင်းရှင်းထင်းထင်း ပြသွားတာက တကယ်လက်ဖျားခါချင်စရာပါ။

ဝတ္ထုတွေမှာ အဆုံးသတ်ရောက်တဲ့အခါ ပရိသတ်ကို မထင်မှတ်ထားတဲ့ အဆုံးသတ်၊ ထူးခြားတဲ့ အဆုံးသတ်၊ ကျေနပ်စရာ အဆုံးသတ်၊ မတင်မကျဖြစ်စေတဲ့ အဆုံးသတ်တတ်ကြပေမဲ့ မက္ကဇင်ဂေါ်ကီကတော့ ကလင်းကော့ရဲ့ ဇာတ်ရုပ်ကို အကောင်းဆုံးဇာတ်သိမ်းပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုချင်တယ်။

အလကားလူ . . . အလကားလူ . . . အလကားလူ . . . ။ ဘာက အလကားလူလဲ။ ကလင်းကော့လား။ အပေါ်မှာ ရေးထားတဲ့ ကလင်းကော့ကနေတစ်ဆင့် အလကားလူ ဆိုတာ ဘာလဲ လို့ ပြသွားတယ် ဆိုတဲ့ အချက်။ တကယ်တော့ ဒီဝတ္ထုထဲမှာ ပါတဲ့ ဇာတ်ဆောင်အားလုံးနီးပါးဟာ အလကားလူတွေပါကွာ လို့ ဂေါ်ကီက ပြောနေသလို ခံစားလိုက်ရတာတော့ အမှန်ပဲ။ ဝတ္ထုထဲမှာပဲလား။ ပြည်သူ့စာရေးဆရာလို့ ဆိုလို့ ရမဲ့ ဂေါ်ကီဟာ ပြင်ပလက်တွေ့လောကက အလကားလူ (အလကားလူလေး၊ အလကားလူကြီး) တွေအကြောင်းကိုပါ တစ်ဖက်လက်နဲ့ ပြောပြတင်ပြသွားတယ်လို့ ယူဆမိတယ်။

ရုရှားကတင်မဟုတ်ဘဲ တစ်ကမ္ဘာလုံးက သက်ရှိအလကားလူတွေအကြောင်း ပြလိုက်တဲ့ ဝတ္ထုမို့ ထင်ပါရဲ့။ မူရင်းရေးသူ ဂေါ်ကီရဲ့ မူရင်းစာအုပ်ကိုလဲ သူ့အစိုးရက ထုတ်ခွင့်မပြုခဲ့ဘူး။ ၁၉၁၇ တော်လှန်ရေးလွန်မှ ထုတ်ခွင့်ရခဲ့တယ်။ မြသန်းတင့်က ၁၉၇၈ မှာ ဘာသာပြန်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ထုတ်ခွင့်မရခဲ့ဘူး။ ဘယ်ထုတ်ခွင့်ရမလဲ လို့ ခပ်ပြုံးပြုံး တွေးမိသေးတယ်။ အားလုံးလဲ အဲဒီခေတ်ရဲ့ အခြေအနေကို သိကြပြီးဖြစ်မယ် ယူဆတာမို့ ဘာကြောင့်လို့တော့ ထည့်မပြောတော့ဘူး။ ဂေါ်ကီက မူရင်းစာအုပ်ကို ရေးအပြီး ၇၁ နှစ်ကျော်အကြာမှာ မြသန်းတင့်က မြန်မာဘာသာပြန်ခဲ့တယ်။ ဘာသာပြန်အပြီး နှစ် ၄၀ ကျော်အကြာ၊ မူရင်းစာအုပ်ထွက်အပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်မှ မြန်မာလို ဘာသာပြန်မူကို ထုတ်ဝေခဲ့လို့ မြန်မာစာဖတ်သူတို့ ဖတ်ခွင့်ရခဲ့တယ်။

နောက်ဆုံးတစ်ချက် ရေးချင်တာကတော့ ဒီဝတ္ထုမှာ ဇာတ်အိမ်ဖွဲ့ပုံနဲ့ ဇာတ်ဆောင်ဖန်တီးပုံတွေက လွတ်လပ်နေတာပါပဲ။ အစက ပြိုရ်တာနှစ်ယောက်တောင် ပါနေပါလား ဆိုပြီး နည်းနည်းအံ့ဩသွားခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီပြိုရ်တာနှစ်ယောက်က ထပ်နေတာ မဟုတ်ဘဲ ဂေါ်ကီက သူ့စိတ်စေရာ ဖန်တီးချင်ရာအတိုင်း လုံးလုံးလျားလျား လွတ်လပ်စွာ ဖန်တီးလိုက်တာလို့ ပြန်တွေးမိခဲ့တယ်။ ဒီလို တွေးမိအောင်လဲ ဝတ္ထုတစ်အုပ်လုံးမှာ ဂေါ်ကီ ထည့်သွင်းထားတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ၊ အယူအဆတွေနဲ့ ထောက်ချင့်စရာတွေကလဲ တကယ့်ကို လွတ်လပ်နေအောင် ပြထားတာပါပဲ။ ဒါတွေကို မြန်မာစာဖတ်ပရိတ်လဲ သေချာထိတွေ့ခံစားမိအောင် မြသန်းတင့်ကလဲ သွက်လက်ပြေပြစ်ပြီး ဒိုးခနဲ ဒေါက်ခနဲ ထိစေတဲ့ ဟန်နဲ့ ဘာသာပြန်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဒဿနတွေကို ဇာတ်ဆောင်ပြောစကားကနေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဇာတ်လမ်းကနေပဲဖြစ်ဖြစ် လှိုင်လှိုင်ကြီး ထည့်သွင်းထားတဲ့ ဝတ္ထုတွေဆိုရင် ဓာတ်ကျတတ်တဲ့ သူတွေအဖို့တော့ ဂေါ်ကီနဲ့ မြသန်းတင့်ကို ကျေးဇူးတင်မိမှာပါ။ ဖတ်ပြီးသွားတော့ ကလင်းကော့ကို အားမလို အားမရ ဖြစ်တယ် ဆိုတာထက် ကိုယ်ကိုယ်တိုင်က ဒီဝတ္ထု၊ ဒီဇာတ်ဆောင်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘာပြောလို့ ပြောရမယ်မှန်း မသိလောက်စေမဲ့၊ တွေးရင်း တွေးရင်း ဆက်တွေးလို့ ကောင်းနေတဲ့ စဉ်းစားစရာ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် လို့ ဆိုနိုင်ကောင်းပါရဲ့။

(Maxim Gorky ရေးသားခဲ့တဲ့ The Life Of A Useless Man ကို မြသန်းတင့်က အလကားလူ အမည်နဲ့ ဘာသာပြန်ခဲ့တဲ့ စာအုပ်နဲ့ ဆက်စပ်ရာအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။)

Written by – Htet Phone Shein

Edited by -Aww Myat Khin Khin

𝟮𝟬𝟮𝟯-𝟮𝟬𝟮𝟰 𝗖𝗼𝗽𝘆𝗿𝗶𝗴𝗵𝘁 ©️ | 𝗙𝗮𝗰𝘁 𝗛𝘂𝗯 𝗠𝘆𝗮𝗻𝗺𝗮𝗿

#Fact_Hub #Editorial #Maxi_Gorky #The_Life_Of_A_Useless_Man #Mya_Than_Tint

လူအများစု ဒီစကားလုံးနဲ့ မစိမ်းကြဘူး ထင်ပါရဲ့။ ကိုယ်တိုင်က အိမ်ပြေးကလေး ဖြစ်ဖူးရင် ဖြစ်၊ မဟုတ်ရင် အခြားအိမ်ပြေးကလေးတွေအကြောင်း တစ်နည်းတစ်ဖုံ တစ်မျိုးတစ်ကဏ္ဍ ကြားဖူးကြမှာပါ။ အိမ်ကနေ ဘာကြောင့် ပြေးကြသလဲ။ အိမ်မှာ နေရတာ မပျော်လို့ စိတ်ကျဉ်းကျပ်လို့၊ မိသားစုနဲ့ ဆက်ဆံရေးအဆင်မပြေလို့၊ အသစ်အဆန်းရှာချင်လို့၊ လောကကြီးထဲ ဒါမှမဟုတ် ဘဝထဲကို တစ်ယောက်တည်း ကိုယ့်ဘာသာခြေဆန့်ရှင်သန်ချင်လို့ စတဲ့ အကြောင်းအချက်တွေအပြင် အကြောင်းအရင်းများစွာထဲက တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခုကြောင့် အိမ်ပြေး ဆိုတဲ့ စကားနဲ့ ရင်းနှီးနေမိ၊ ကြားဖူးနေမိ၊ အိမ်ပြေးကလေးတွေကို တွေ့ဖူး၊ မြင်ဖူးမိတာတွေ ရှိပါမယ်။

ဂန္ထဝင် (၃) မှာ တင်ပြခဲ့တဲ့ မာဂရက်ဝှိုက်စ်ဘရောင်းန် က ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှာ ဒီလို အိမ်ပြေးလေးတစ်ယောက်အကြောင်း ရုပ်ပြဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့ဖူးပြီး သရုပ်ဖော်ပုံတွေကိုတော့ စလီမန့်ဟာ့ဒ်က ဖန်တီးပေးခဲ့ပါတယ်။ ဇာတ်ဆောင် ဘန်နီ (ယုန်ကလေး) က သူ့မေမေကို ကျွန်တော် ထွက်ပြေးတော့မယ် လို့ ပြောတော့ မေမေက မင်း အိမ်က ထွက်ပြေးရင် ငါ မင်းရဲ့ နောက်က ပြေးလိုက်မှာပေါ့ လို့ ပြောခဲ့တယ်။ ဘန်နီ လေးက ငါးပုံစံ ပြောင်းသွားရင် မေမေက ငါးဖမ်းသမား ဖြစ်သွားတယ်။ ဘန်နီ လေးက တောင်တန်းပေါ်က ကျောက်တုံးပုံစံပြောင်းသွားရင် မေမေက တောင်တက်သမား ဖြစ်သွားတယ်။ ဘန်နီ လေးက ဥယျာဉ်ထဲက ကုံကုမံပန်းပုံစံ ပြောင်းသွားရင် မေမေက ဥယျာဉ်မှူး ဖြစ်သွားတယ်။ ဘန်နီ လေးက ငှက်ပုံစံ ပြောင်းသွားရင် မေမေက သစ်ပင်တစ်ပင် ဖြစ်သွားတယ်။ ဘန်နီ လေးက ဆက်ကပ်ကျွမ်းဘားသမားပုံစံ ပြောင်းသွားရင် မေမေက ကောင်းကင်ဘားတန်းလျှောက်သူ ဖြစ်သွားတယ်။ အဆုံးမှာတော့ ဘန်နီ လေးက သူ့မူရင်းပုံစံ ယုန်ကလေး အဖြစ်ပဲ ပြောင်းသွားပြီး မေမေနဲ့အတူ နေပြီး မေမေ့ဘန်နီလေးအဖြစ် ရှိနေပါမယ်လို့ သဘောတူလိုက်တော့မှ ရင် မေမေက မေမေဘန်နီကြီး ပြန်ဖြစ်သွားခဲ့တယ်။ ဇာတ်လမ်းကတော့ ဒါပါပဲ။

ရိုးရှင်းတဲ့ ဒီဇာတ်လမ်းဟာ ဘရောင်းန် ရဲ့ ဂန္ထဝင်မြောက်လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။ အိမ်ပြေးကလေးဘန်နီ (The Runaway Bunny) စာအုပ်ထဲမှာ ဘန်နီ က အိမ်ပြေးကလေး၊ မေမေက အိမ်ပြေးကလေးကို လိုက်ခေါ်ရသူပေါ့။ အိမ်ပြေးကလေးက အတွေ့အကြုံတွေ အများကြီးကို ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ ကြုံဆုံခဲ့ရပြီး အိမ် ဆိုတဲ့ နေရာကိုပဲ အဆုံးမှာ သူ ပြန်ရောက်လာရပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒါက ဘန်နီ လေးနဲ့ သူ့မေမေကြားက စိတ်ကူးယဉ်ကစားနည်းလေးတစ်ခုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဇာတ်လမ်းက စီစဉ်တင်ပြပုံနောက်ကို ထပ်ဆင့်ဖတ်ပြီး တွေးကြည့်တဲ့အခါ မိဘနဲ့ သားသမီးကြားက ဆက်သွယ်မှုပုံစံနဲ့ အတွေးဖန်တီးခွင့်လွတ်လပ်စေခြင်း ကို ချင့်ဆတွေ့ရှိရပါတယ်။

ဘန်နီ လေးက သူ အိမ်က ထွက်ပြေးမဲ့အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ မေမေ ဖြစ်သူက မပြေးနဲ့၊ အိမ်မှာပဲ နေရမယ် လို့ တားဆီးပိတ်ပင်တာမျိုး မရှိခဲ့ပါဘူး။ သားသမီးတစ်ယောက် အိမ်ကနေ ထွက်ပြေးသွားတဲ့အခါ မိဘတွေ စိတ်ပူပန်ရ၊ ရတက်မအေးဖြစ်ရ၊ လိုက်ရှာရနဲ့ အကယ်၍ မတွေ့ခဲ့ရင်လဲ ယူကျုံးမရနဲ့ သောကမီးဟုန်းဟုန်းဆောက်ရမဲ့ အရေးကို မိဘတွေ လိုလားဆန္ဒရှိကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဘန်နီ လေးနဲ့ သူ့မေမေ ရဲ့ ပြောစကားနေတစ်ဆင့် ဘရောင်းန်က ဆက်သွယ်မှုပုံစံတစ်ခုကို တင်ဆက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဘန်နီ လေးရေ . . . မင်း ကြိုက်သလောက် စိတ်ကူးပုံဖော်ပြီး ပြေးလိုက်စမ်းပါ။ မေမေ ခွင့်ပြုပါတယ်။ ဘန်နီ လေးရဲ့ ဆန္ဒရှိသမျှ မေမေက လွတ်လပ်ခွင့်ပေးပြီး အဆက်အသွယ်မပြတ် လိုက်ပါရှိနေပေးပါမယ်။ ဒီလို ပြောပြနေသလို ပုံစံမျိုးနဲ့ ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလမှာ ကလေးတွေရဲ့ စိတ်ကူးဖန်တီးမှုကို လွတ်လပ်နိုင်သမျှ လွတ်လပ်ခွင့်ပေးထားဖို့ လိုကြောင်း တင်ပြချက်ကနေတစ်ဆင့် ကလေးတွေရဲ့ စိတ်ကူးပုံဖော်မှုနဲ့ ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှု၊ စူးစမ်းလေ့လာမှုနဲ့ သိလိုစိတ်ကို ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ထားတာမျိုးတွေ ရှိလာတဲ့အခါ ကလေးတွေဟာ ဘောင်သတ်မှတ်ချက်တွေအတွင်းမှာပဲ ကိုယ့်စိတ်ကူးတွေကို ပုံစံချကန့်သတ်လိုက်ပြီး ကျယ်ပြန့်ခြင်း၊ စစ်မှန်ခြင်း၊ စိတ်ကူးကွန့်မြူးနိုင်ခြင်းတွေ တဖြည်းဖြည်း အရောင်မှိန်လာတတ်ကြောင်းကို ဆက်စပ်မြင်လာစေပါတယ်။

ကိုယ့်ဘဝ ကိုယ့်စိတ်ကူး ကိုယ့်လမ်းကို မိဘတွေက ဦးဆောင်မပေးဘဲ ကလေး/ သားသမီးကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ခွင့်ပြု၊ ကန့်သတ်ချက်မရှိ အပြည့်အဝ လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်တဲ့နောက်မှာ မိဘတွေအနေနဲ့ ဒီလမ်းကို စိတ်ကူးဖန်တီးပြီး လျှောက်နေတဲ့ ကလေးတွေအတွက် လိုအပ်လာချိန်တိုင်းမှာ ရှိနေပေးချင်တတ်တဲ့ အလေ့အထကိုလဲ သား ဘယ်သွားသွား မေမေ အဲဒီနေရာကို အရောက်ရှိနေမှာပေါ့ ဆိုတဲ့ စကားက ပြသနေတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ကလေးတွေရဲ့ ဘယ်အချိန် ဘယ်အနေအထား ဘယ်ခရီး ဘယ်လမ်း ဘယ်တာအထိ မိဘတွေအနေနဲ့ ရှိနေပေးကြမလဲ၊ ရှိနေပေးနိုင်မလဲ၊ ရှိနေပေးသင့်ပါသလဲ။ ဘန်နီ လေးရဲ့ မေမေက လက်တွေ့အရှိတရားနဲ့ ကစားခဲ့သူတစ်ဦးပါ။ အိမ်ပြေး လုပ်မဲ့ ဘန်နီက မိဘရဲ့ အရိပ်အောက်နေ ထွက်ခွါတော့မဲ့ အရွယ်ရောက်သူတွေရဲ့ ပုံရိပ်လို ဖြစ်နေပြီး ဘန်နီ လေးရဲ့ မေမေက သားသမီးတွေ လျှောက်နေတဲ့ လမ်းမှာ ကမ်းလက်တစ်ခုအဖြစ် အမြဲ ရှိနေပးချင်တဲ့ ဆန္ဒကို ညွှန်ပြနေပါတယ်။ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီက အိမ်ပြန်လာခဲ့ပေမဲ့ အိမ်ပြေးတိုင်းကတော့ အိမ်ကို ပြန်ရောက်မလာနိုင်ခဲ့ကြောင်းကို သတိချပ်ကြဖို့ လိုပါတယ်။ အတူရှိနေခြင်း၊ ပြန်ဆုံခြင်းတွေရဲ့ တစ်ဖက်မှာ အပြီးတိုင် လက်လွှတ်ရခြင်း၊ ခွဲခွါရခြင်းတွေ ရှိနေတာပါ။ လူတစ်ယောက် လိုအပ်နေချိန်တိုင်းမှာ၊ လူတစ်ယောက် သွားနေရာ လမ်းတစ်လျှောက်မှာ အမြဲအတူ ရှိနေမပေးနိုင်တာမို့ ဘန်နီ လေးရဲ့ မေမေက သား ဘယ်သွားသွား မေမေ အဲဒီနေရာကို အရောက်ရှိနေမှာပေါ့ ဆိုတဲ့ စကားက လူကိုယ်တိုင် ရှိနေပေးနိုင်ခြင်းအပြင် စိတ်အထောက်အပံ့နဲ့ နွေးထွေးမှုကိုပါ ရည်ညွှန်းနေကြောင်း ထပ်ဆင့်တွေးဆစရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီလို တွေးစရာတွေ ပေးခဲ့တဲ့ ဘရောင်းန် ဟာ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီ (The Runaway Bunny) နဲ့ ကောင်းသော ညပါ လမင်းကြီးရေ (Goodnight Moon) ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်အားလုံးကို သူ (မ) ကွယ်လွန်ခဲ့တဲ့ အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ်မှာပဲ အိမ်နီးချင်းတစ်ဦးရဲ့ သားဖြစ်သူ အဲလ်ဘတ်အဒ်ဝက်ဒ်ကလက်ခ်ကို လွှဲပြောင်းပေးထားခဲ့ပါတယ်။ ဘရောင်းန် ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အဲလ်ဘတ် က အသက် ၉ နှစ်အရွယ်ပဲ ရှိသေးတာပါ။ မ်ိဘနဲ့ သားသမီးကြားက ဆက်သွယ်မှုပုံစံနဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို တွေးချင့်စရာ တင်ပြထားတဲ့ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီ (The Runaway Bunny) ဟာ အတွေးတွေရဲ့ အမှောင်ခြမ်းဘက် ဒီအချိန်မှာ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့တယ် လို့ ဆိုရပါမယ်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ ဝေါလ်စထရိဂျာနယ် (Wall Street Journal) ရဲ့ အင်တာဗျူးဆောင်းပါးအရ ဆက်ခံပိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့တဲ့ အဲလ်ဘတ်ရဲ့ ဘဝက ငွေကြေးအလှည့်အပြောင်းတွေ ရှိခဲ့ပြီး ဘဝမှာ ဘယ်အရာကမှ ရိုးရှင်းမနေခဲ့ဘူး ဆိုတဲ့ အချက်ကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ ယုံကြည်စရာတွေ ဖြစ်စေခဲ့တဲ့ ဘန်နီလေးတွေရဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာတောင်မှပေါ့။ အဲလ်ဘတ်အတွက်တော့ ဘရောင်းန်ရဲ့ စာအုပ်တွေက မပြေလည်စရာ မကျေချမ်းစရာတွေရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ဘန်နီ လေးက သူ့မေမေဆီကနေ ပြေးထွက်မသွားနိုင်သလို အဲလ်ဘတ်လဲ မာဂရက်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုက သူ့ဘဝတစ်လျှောက် အရိပ်လို လိုက်ပါနေခဲ့မှာပါပဲ။ ဘယ်အချိန် ရှိနေပေးမလဲ၊ ရှိနေနိုင်မလဲ၊ ရှိနေသင့်သလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းအတွက် တွေးဆကြည့်စရာပေါ့။

ဒါကြောင့် ဘရောင်းန်ရဲ့ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီ (The Runaway Bunny) ဟာ အတွေးတွေရဲ့ အလင်းခြမ်းနဲ့ အမှောင်ခြမ်းကို နှစ်မျိုးတွဲ ဆက်စပ်တင်ပြခဲ့တဲ့ ရုပ်ပြဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ပဲ လို့ အချို့က ဆိုကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဂန္ထဝင်မြောက်လက်ရာ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီ (The Runaway Bunny) ကို အမေရိကန်တေးရေးဆရာ ဂလမ်ရိုဗန်က ကွန်ဆာတိုဂီတတစ်ပုဒ်အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ပြီး Cheers အမည်ရ တီဗီရှိုးရဲ့ အမှတ် ၁၀၊ အပိုင်း ၁၂ နဲ့ ပူလစ်ဇာဆုရ ပြဇာတ်တွေဖြစ်တဲ့ ဝှတ် (Wit) နဲ့ ရက်ဘစ်ဟိုးလ် (Rabbit Hole) တို့အပြင် ဝှတ် (Wit) ရုပ်ရှင်မှာပါ ရည်ညွှန်းကိုးကားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် Korean Drama ဖြစ်တဲ့ အမေ (Mother) ဆိုတဲ့ဇာတ်လမ်းတွဲမှာလဲ ကိုးကားခဲ့ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ရဲ့ ဂီတပြောင်းလဲဖန်တီးမှုကို ပေါလ်လူးဝစစ်နဲ့ ဂက်ဘရီရယ်ကာဘဂျာလ်တို့က ဖန်တီးခဲ့ပြီး ဘော်စတွန်ကလေးပြဇာတ်ရုံမှာ ၂၀၁၉ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပရီမီယာပြသခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၂၅ မှာတော့ ထရေ့စ်အဲလစ်ရော့စ်က ဇာတ်ကြောင်းပြောပြထားတဲ့ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီ (The Runaway Bunny) အထူးပြသမှုကို အိပ်ချ်ဘီအိုမက်စ် (HBO Max) မှာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပါသေးတယ်။

ဘရောင်းန် က အစောပိုင်းကလေးစာပေအတွက် Dr. Seuss လိုပဲ ဂန္ထဝင်မြောက်လက်ရာတွေကို ဖန်တီးပေးခဲ့တာဟာ ယနေ့ထက်တိုင်ထိ ထုတ်ဝေနေရဆဲ ဖြစ်သလို ကလေးတွေအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အဖော်တစ်ယောက် ဖြစ်ပေးနေဆဲပါပဲ။ အိမ်ပြေးလေး ဘန်နီ (The Runaway Bunny) ဟာ ဘန်နီ လေးရဲ့ စိတ်ကူးယဉ်စွန့်စားခန်းနဲ့ သူ့မေမေရဲ့ လိုက်ပါခြင်းအကြောင်း ဖတ်ရမှာဖြစ်သလို ဖတ်ပြသူ မိဘ/ လူကြီးတွေအနေနဲ့လဲ မိဘနဲ့ သားသမီးကြားက ချိတ်ဆက်ကြိုးလေးတစ်ချောင်းအကြောင်း သတိပြုမိလာလိမ့်မယ်လို့ တွေးမြင်မိပါတော့တယ်။     ။

“တစ်ခါတုန်းက အိမ်ကနေ ထွက်ပေးချင်တဲ့ ဘန်နီ လေးတစ်ကောင် ရှိသတဲ့။ ဒီတော့ သူ့မေမေကို ‘သား အိမ်က ထွက်ပြေးတော့မယ်’ လို့ ပြောတာပေါ့။

‘သား အိမ်ပြေးရင်’ လို့ သူ့မေမေက ပြောတယ် ‘သားနောက်ကနေ မေမေ ပြေးလိုက်လာမှာပေါ့။  သားက မေမေ့ဘန်နီလေးမို့လို့လေ’ တဲ့”

— မာဂရက်ဝှိုက်စ်ဘရောင်းန်

References – Brown, M. W. (1942). The Runaway Bunny (1st ed). Harper. United States.

– Cotler, T. (2020) If you run away, I’ll be right here, Psychology Today.

– Dignan, B. (2020) The Runaway Bunny-Allegory For Ego, Medium.

– In The Vintage Kitchen (2012) The Runaway Bunny – the curious life & legacy of Margaret Wise Brown, In the Vintage Kitchen: Where History Comes To Eat.

– Maughan, S. (2021) ‘The runaway bunny’ hops to HBO max, PublishersWeekly.

– Prager, J. (2021) Runaway money, Joshua Prager.

– Schuler, S. (2011) Incarnational analogies: The soteriology of the runaway bunny, Transpositions.

– Wikipedia. (2023) The Runaway Bunny, Wikipedia.

Written by – Htet Phone Shein 

Edited by – Ingyin Khin

©️ 𝟮𝟬𝟮𝟯-𝟮𝟬𝟮𝟰 | 𝗙𝗮𝗰𝘁 𝗛𝘂𝗯 𝗠𝘆𝗮𝗻𝗺𝗮𝗿

#Fact_Hub #Language #Linguistics #Classic_children’s_literature #Literature #Article